Mã số N4014: Công ty TNHH EGIT BK với mô hình hoạt động độc đáo của Green Living Labs

  - Chia sẻ:    
Công ty TNHH EGIT BK đã sáng lập và vận hành thành công Không gian sáng tạo Green Living Labs, mô hình phòng lab nghiên cứu mở tại TP.HCM nhằm đào tạo nhân lực nghiên cứu khoa học chất lượng cao cho sinh viên, học viên cao học và những người đam mê khoa học. Môi trường này hỗ trợ các tài năng trẻ nghiên cứu giải quyết các vấn đề thực tiễn của xã hội và doanh nghiệp theo mô hình Living Labs, hướng tới tạo ra các sản phẩm xanh, thân thiện với môi trường, phát thải thấp và phát triển bền vững.

Thành phố Hồ Chí Minh đóng vai trò là đầu tàu kinh tế, trung tâm khoa học công nghệ và trái tim của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST) Việt Nam. Theo Báo cáo Chỉ số Đổi mới Sáng tạo Địa phương (PII) do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, TP.HCM liên tục dẫn đầu cả nước về các chỉ số thể chế, hạ tầng và số lượng doanh nghiệp khởi nghiệp ĐMST, đóng góp hơn 50% số lượng dự án khởi nghiệp và thu hút trên 40% tổng vốn đầu tư mạo hiểm toàn quốc. Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, TP.HCM đang đứng trước yêu cầu dịch chuyển chiến lược mang tính sống còn: Chuyển đổi xanh và Tăng trưởng bền vững. Cam kết của Chính phủ Việt Nam đưa mức phát thải ròng bằng '0' (Net-Zero) vào năm 2050 tại Hội nghị COP26, cùng sự thực thi khắt khe của các rào cản thương mại xanh quốc tế như Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) của Liên minh Châu Âu, Quy định chống phá rừng (EUDR), và Chỉ thị 13/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về kiểm kê khí nhà kính, đòi hỏi hệ sinh thái ĐMST Thành phố phải hình thành ngay các hạ tầng thực chứng công nghệ xanh đủ năng lực đồng hành cùng doanh nghiệp. 

Thực tiễn cho thấy, thách thức lớn nhất của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam không nằm ở sự thiếu hụt ý tưởng, mà nằm ở 'khoảng trống' ứng dụng công nghệ thực tế và thương mại hóa nghiên cứu. Hàng ngàn đề tài nghiên cứu khoa học xuất sắc của sinh viên, giảng viên sau khi nghiệm thu tại các trường đại học thường nằm trên giấy hoặc dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm lý thuyết, không thể vượt qua 'Thung lũng chết' (Death Valley) để trở thành sản phẩm mẫu (MVP) đáp ứng được các tiêu chuẩn công nghiệp khắt khe. Ngược lại, các doanh nghiệp sản xuất đang đối mặt với áp lực giảm phát thải hàng ngày lại thiếu hụt các giải pháp kỹ thuật xanh có tính khả thi về chi phí. Nhận diện sâu sắc khoảng trống mang tính hệ thống này, Công ty TNHH EGIT BK đã tiên phong khởi tạo Không gian Sáng tạo Green Living Labs - mô hình phòng thí nghiệm mở (Living Lab) chuyên biệt đầu tiên tại TP.HCM kết nối giữa đào tạo thực chiến, thực nghiệm R&D xanh và thương mại hóa sản phẩm bền vững từ phụ phẩm nông nghiệp và tài nguyên tự nhiên bản địa. 

Tư duy R&D Đột phá: Nghiên cứu hướng thị trường (Market-driven R&D) và Cơ chế Đồng sở hữu Trí tuệ 3 bên (Co-ownership Framework): 

Tính nổi bật và khác biệt cốt lõi của Green Living Labs so với các phòng thí nghiệm truyền thống nằm ở tư duy định hướng R&D đột phá và mô hình quản trị tài sản trí tuệ (IP) tiên phong: 

  • Phương pháp R&D Đảo ngược (Market-driven R&D): Thay vì xuất phát từ các đề tài nghiên cứu thuần túy lý thuyết rồi loay hoay tìm kiếm đầu ra, Green Living Labs đảo ngược quy trình bằng việc bắt đầu từ thị trường. Trước khi đặt hàng nghiên cứu bất kỳ sản phẩm nào, Green Living Labs tiến hành khảo sát sâu nhu cầu của doanh nghiệp, phân tích dung lượng thị trường tiềm năng, rào cản chi phí thương mại hóa và lợi thế cạnh tranh cốt lõi từ việc sử dụng nguồn nguyên liệu tự nhiên bản địa sẵn có cũng như phụ phẩm nông nghiệp dồi dào tại Việt Nam (xơ dừa Bến Tre, vỏ/thân cây chuối ĐBSCL, lá dứa, lục bình sông Sài Gòn, trấu, vỏ tôm Cà Mau, nhựa phế thải công nghiệp...). Việc xác định rõ bài toán chi phí và quy mô sản xuất ngay từ giai đoạn ý tưởng đảm bảo 100% giải pháp R&D tại Lab đều đạt tính khả thi thương mại tối đa. 

  • Cơ chế Đồng sở hữu Trí tuệ ba bên (Co-ownership Framework): Nhận thức rõ tài sản trí tuệ là 'trái tim' của doanh nghiệp ĐMST nhưng cũng là rào cản dễ gây xung đột nhất, Green Living Labs tiên phong thiết lập khung hợp đồng Đồng sở hữu trí tuệ ba bên (Co-ownership Framework) minh bạch: (1) Green Living Labs (EGIT BK) đóng vai trò đầu tư hạ tầng lab, máy móc R&D, tài trợ kinh phí thực nghiệm, tư vấn chuyên môn và chịu trách nhiệm thương mại hóa; (2) Người nghiên cứu / Nhóm sinh viên đóng góp ý tưởng, trí tuệ và công sức vận hành thực nghiệm; (3) Nhà đầu tư / Doanh nghiệp đồng hành cung cấp vốn ươm tạo, đặt hàng bài toán thực tế và cam kết bao tiêu sản phẩm. Tỷ lệ phân chia bản quyền trí tuệ, cổ phần sở hữu và doanh thu thương mại hóa được cam kết rõ ràng bằng văn bản pháp lý ngay từ khi bắt đầu dự án, giải quyết triệt để nút thắt tài sản trí tuệ và kích thích tối đa động lực sáng tạo của nhà nghiên cứu trẻ. 

Hạ tầng Kỹ thuật R&D Thực chiến và 05 Phân khúc Công nghệ Chuyên sâu: 

Green Living Labs được đầu tư hoàn chỉnh hệ thống thiết bị chế tạo, đo lường và thực nghiệm chuyên sâu cho 05 mảng công nghệ xanh mũi nhọn: 

  1. Mảng Vật liệu Sinh học & Polymer Xanh (Bio-materials & Green Polymers): Trang bị máy ép nhiệt tự động đa năng, máy đùn nhựa sinh học gia nhiệt đa vùng, thiết bị đo độ bền kéo đứt, độ giãn dài và máy kiểm tra khả năng phân hủy sinh học trong môi trường đất/nước. Phân khúc này tập trung R&D các dòng composite sinh học chịu lực, màng bọc phân hủy hoàn toàn và vật liệu thay thế nhựa đơn dụng từ xơ dừa, sợi dứa, tơ lục bình và bột thân chuối. 
  2. Mảng Vi sinh & Chế phẩm Sinh học Bản địa (Indigenous Microorganisms - IMO): Trang bị hệ thống lên men vi sinh tự động khép kín, nồi hấp tiệt trùng công nghiệp, tủ cấy vi sinh an toàn sinh học cấp II và kính hiển vi quang học độ phân giải cao. Phân khúc này tập trung phân lập, nhân nuôi các chủng vi sinh bản địa hữu hiệu IMO-1 đến IMO-5 có mật độ bào tử cao, phục vụ xử lý triệt me mùi hôi rác thải, ủ nhanh phân bón hữu cơ và cải tạo đất canh tác. 
  3. Mảng Cơ khí & Năng lượng Tái tạo (Waste-to-Energy & RPF Pellets): Trang bị máy băm nghiền đa năng công suất lớn, hệ thống ép viên nén nhiên liệu sinh khối RPF (Refuse Plastic & Fuel pellets) và lò đo nhiệt lượng công nghiệp calorimeter. Phân khúc này tập trung nghiên cứu phối trộn tối ưu giữa phụ phẩm nông nghiệp dồi dào và nhựa phế thải khó tái chế để tạo ra viên nén nhiên liệu có calorific trị cao (5.500 - 6.500 kcal/kg), thay thế hoàn toàn than đá trong các lò hơi công nghiệp. 
  4. Mảng Công nghệ Môi trường & Tái chế Nhựa (Upcycling & Waste Management): Trang bị máy băm xé nhựa phế thải công nghiệp, máy đùn kéo sợi filament in 3D từ nhựa tái chế (rPET/rPP/rABS) và máy ép định hình tấm ván nhựa sinh thái khổ lớn. Phân khúc này chuyên biến rác thải nhựa thành ván nội thất chịu lực và nguyên liệu in 3D sinh học phục vụ thiết kế công nghiệp. 
  5. Mảng Đo lường, Kiểm kê & Đánh giá Vòng đời Sản phẩm (GHG Inventory & LCA Tools): Trang bị hệ thống phần mềm chuyên dụng tính toán lượng vết carbon (Carbon Footprint), tích hợp cơ sở dữ liệu hệ số phát thải quốc gia và phần mềm đánh giá vòng đời sản phẩm (Life Cycle Assessment - LCA) tuân thủ tiêu chuẩn ISO 140641:2018, ISO 14040/14044 và GHG Protocol, giúp xác định chính xác chỉ số phát thải carbon của mọi sản phẩm R&D ngay từ công đoạn thiết kế. 

Ươm tạo và phát triển nguồn nhân lực R&D xanh tài năng (>50 sinh viên/học viên cao học): Trong giai đoạn từ năm 2021 đến 2026, Green Living Labs đã đào tạo thực chiến cho hơn 50 sinh viên, học viên cao học xuất sắc thuộc các chuyên ngành Công nghệ Hóa học, Công nghệ Môi trường, Vật liệu mới, Biến đổi khí hậu và Quản trị Kinh doanh từ các trường đại học uy tín trên địa bàn TP.HCM (ĐH Bách Khoa, ĐH 

Khoa học Tự nhiên - ĐHQG TP.HCM, ĐH Nông Lâm, ĐH Sư phạm Kỹ thuật, ĐH Văn Lang,...). Chương trình đào tạo tại Lab áp dụng mô hình ươm tạo 4 giai đoạn: (1) Sàng lọc ý tưởng & Tư duy thiết kế xanh (Green Design Thinking); (2) Đào tạo kỹ năng R&D thực nghiệm & An toàn phòng lab; (3) Chế tạo sản phẩm mẫu MVP & Kiểm định tiêu chuẩn kỹ thuật; (4) Bảo hộ tài sản trí tuệ & Kết nối thương mại hóa. 

Kết quả, 100% sinh viên tham gia được nâng cao năng lực R&D thực chiến vượt trội, sẵn sàng trở thành các nhà sáng lập khởi nghiệp xanh (Founders) hoặc gia nhập lực lượng nhân sự R&D xanh nòng cốt cho các tập đoàn lớn. 

Trong năm 2025, nhóm sinh viên do Lab ươm tạo đã xuất sắc đạt được 03 Giải thưởng Sáng kiến Xanh: Đoạt trọn bộ 03 hạng mục giải thưởng gồm 01 Giải Ba, 01 Giải Khuyến khích và 01 Giải Dự án Lan tỏa Cộng đồng Nhất với dòng sản phẩm túi/dĩa phân hủy sinh học từ thân cây chuối và ván ép xơ dừa Bến Tre. 

Hệ thống 10+ Dòng sản phẩm R&D vật liệu xanh thương mại hóa từ phụ phẩm nông nghiệp & tài nguyên bản địa: Không dừng lại ở các bài báo khoa học hay mô hình lý thuyết, Green Living Labs đã nghiên cứu, thử nghiệm thành công và đưa vào sản xuất thương mại 10 dòng sản phẩm vật liệu xanh chủ lực: 

  1. Tấm ván ép từ xơ dừa Bến Tre: Tận dụng nguồn xơ dừa dồi dào Bến Tre kết hợp keo sinh học tự nhiên, ép định hình thành tấm ván có độ chịu lực cao, chống ẩm vượt trội, cách âm cách nhiệt tốt, thay thế hoàn toàn gỗ công nghiệp MDF/MFC chứa Formaldehyde độc hại. 
  2. Giấy sinh học và khay/hộp phân hủy hoàn toàn từ thân cây chuối: Khai thác nguồn phụ phẩm hàng triệu tấn thân cây chuối sau thu hoạch tại ĐBSCL, chiết xuất sợi cellulose để sản xuất giấy bao bì và khay/dĩa ăn phân hủy sinh học 100% trong môi trường tự nhiên sau 45 ngày. 
  3. Tơ sợi tự nhiên cao cấp từ dứa, lục bình và xơ dừa: Áp dụng công nghệ băm tách cơ học kết hợp xử lý enzym sinh học nhẹ để thu hồi tơ sợi dài, độ bền cao từ lá dứa, lục bình sông Sài Gòn và xơ dừa, cung cấp nguyên liệu dệt may xanh cho ngành thời trang bền vững. 
  4. Màng bọc nông sản sinh học Chitosan tinh chế từ vỏ tôm Cà Mau: Trích xuất Chitosan độ tinh khiết cao từ phụ phẩm vỏ tôm xuất khẩu Cà Mau, tạo màng phủ sinh học kháng khuẩn, kháng nấm, kéo dài thời gian bảo quản trái cây tươi (xoài, thanh long, bưởi) từ 2-3 tuần mà không dùng hóa chất bảo quản độc hại. 
  5. Ván nội thất sinh thái từ nhựa tái chế (Waste-to-Furniture): Thu gom nhựa phế thải công nghiệp (PE, PP, ABS), xay nghiền phối trộn và ép nhiệt áp suất cao thành tấm ván nhựa nội thất chịu nước tuyệt đối, không mối mọt, dùng làm bàn ghế và ván cốp-pha xây dựng. 
  6. Sợi in 3D sinh học từ nhựa tái chế (rPET/rPP): Cải tính nhựa tái chế rPET/rPP để đùn thành sợi filament in 3D chuẩn đường kính 1.75mm, có độ bám dính tầng cao và giảm thiểu co ngót, phục vụ các xưởng mẫu ĐMST và tạo mẫu nhanh. 
  7. Giá thể mụn dừa công nghệ cao dạng Tissue: Xử lý triệt để Lignin và Tannin chát trong mụn dừa, nén thành viên đĩa nén dạng Tissue tự nở khi gặp nước, tối ưu hóa khả năng giữ ẩm và trao đổi ion dinh dưỡng cho nông nghiệp đô thị công nghệ cao. 
  8. Ván ép cách âm, cách nhiệt từ phụ phẩm trấu: Nghiên cứu phối trộn vỏ trấu ĐBSCL với chất kết dính chịu nhiệt để sản xuất tấm ván nhẹ cách âm, cách nhiệt cho các công trình nhà xưởng công nghiệp và nhà ở sinh thái. 
  9. Viên nén nhiên liệu sinh khối RPF (Refuse Plastic & Fuel pellets): Phối trộn phụ phẩm nông nghiệp khô và rác thải nhựa phế khó tái chế theo tỷ lệ tối ưu để ép thành viên nén RPF có nhiệt lượng cao (5.500 - 6.500 kcal/kg). Sản phẩm giúp các nhà máy lò hơi công nghiệp giảm 20-30% chi phí nhiên liệu và cắt giảm 40% phát thải CO2 so với đốt than đá. 
  10. Chế phẩm vi sinh bản địa (IMO) khử mùi & phân hủy nhanh rác hữu cơ: Phân lập và nhân nuôi quần thể vi sinh vật hữu ích bản địa (IMO-1 đến IMO-5) có hoạt tính phân giải Cellulose, Protein và Lipid cao. Chế phẩm giúp khử triệt để mùi hôi thối tại các trang trại, bãi rác và rút ngắn thời gian ủ phân bón hữu cơ từ 60 ngày xuống còn 15 ngày. 

Đồng hành chuyển đổi xanh và tư vấn kỹ thuật cho cộng đồng doanh nghiệp (>250 lượt cán bộ): Bên cạnh công tác R&D sản phẩm, Green Living Labs phát huy vai trò là trung tâm tư vấn kỹ thuật và tập huấn Chuyển đổi Xanh cho cộng đồng doanh nghiệp tại TP.HCM và các tỉnh trọng điểm phía Nam. Lab đã tổ chức thành công các khóa tập huấn, nâng cao năng lực thực hành cho hơn 250 lượt cán bộ quản lý, kỹ sư môi trường và chuyên viên ESG của các tập đoàn, doanh nghiệp lớn. Các chương trình đào tạo tập trung vào: Phương pháp kiểm kê Khí nhà kính theo chuẩn ISO 140641:2018 và Nghị định 06/2022/NĐ-CP; Kỹ thuật lập báo cáo CBAM phục vụ xuất khẩu sang Châu Âu; Phương pháp đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA); và Xây dựng lộ trình phát triển bền vững theo khung chuẩn ESG. 

Green Living Labs chứng minh vai trò hạt nhân kết nối bằng việc huy động nguồn lực đa dạng: 

  • Nguồn lực Chuyên gia: Huy động 05 Tiến sĩ và Phó Giáo sư từ các trường đại học lớn trực tiếp tham gia cố vấn và hướng dẫn khoa học. 
  • Đối tác Khối Doanh nghiệp: Gần 10 doanh nghiệp sản xuất đồng hành tài trợ, thử nghiệm và đặt hàng R&D sản phẩm xanh. 
  • Mạng lưới Kết nối Quốc tế: Tích hợp hơn 10 mạng lưới uy tín trong và ngoài nước như IPPIN Accelerator+ (Úc/CSIRO), BUILD-IT (USAID), Mạng lưới VNEI, NIC, BSI Training Academy, GRI Standards,... mở ra cơ hội vươn tầm quốc tế cho các dự án khởi nghiệp tại TP.HCM. 

Sự bền vững của Green Living Labs đến từ Mô hình Đồng sở hữu Trí tuệ (Coownership) giữa Green Living Labs – Người nghiên cứu – Nhà đầu tư. Mô hình này đảm bảo sự công bằng về mặt lợi ích, thúc đẩy các dự án duy trì vòng đời kinh doanh thực tế thay vì dừng lại ở mức mô hình lý thuyết. 

Trong dài hạn, Green Living Labs cam kết tiếp tục là hạ tầng ươm tạo vững chắc cho ngành vật liệu xanh và tài nguyên tuần hoàn tại TP.HCM, góp phần thực hiện cam kết Net-Zero và nâng tầm vị thế đổi mới sáng tạo của Thành phố trên trường quốc tế.