Mã số N3045: Từ nghiên cứu đến thị trường – trái ngọt của hành trình chuyển giao công nghệ

  - Chia sẻ:    
Làm thế nào để các kết quả nghiên cứu khoa học từ các đơn vị nghiên cứu thực sự bước ra thị trường, mang lại giá trị kinh tế. Sự thay đổi mạnh mẽ nhất trước tiên phải kể đến nỗ lực từ các trường đại học, nơi các kết quả nghiên cứu hướng thẳng đến việc giải quyết các nhu cầu của doanh nghiệp.

Tại Trường Đại học Công Thương TPHCM, định hướng này được thực hiện quyết liệt và miệt mài suốt nhiều năm qua, Phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Xuân Hoàn, Hiệu trưởng Trường cho biết: "Chúng tôi cực kỳ quan tâm đến nghiên cứu khoa học và yêu cầu các nhà khoa học phải nghiên cứu ra những sản phẩm có thật, “sờ được, cầm được, nắm được” và thương mại hoá được để giúp doanh nghiệp đỡ khổ khi phải tìm tòi những đơn vị nước ngoài với giá thành rất cao”.

Trong năm 2024, tổng sản phẩm quy trình công nghệ mà nhà trường chuyển giao đạt khoảng 45 tỷ đồng, và đến năm 2025, tổng thu từ hoạt động khoa học công nghệ, chuyển giao và tư vấn chuyên gia đã đạt gần 70 tỷ đồng. Những con số trên đã cho thấy hành trình chuyển giao công nghệ đã thực sự mang lại những hiệu quả rõ nét. Một trong những kết nối cụ thể, có thể kể đến là quá trình chuyển giao công nghệ và thương mại hoá thành công sản phẩm nước uống đóng chai nha đam. Ông Lê Long Hồ, Giám đốc điều hành dòng sản phẩm nước uống nha đam thương hiệu Alova thuộc công ty Việt Mỹ – đơn vị đã tiếp nhận quy trình công nghệ từ nhà trường, chia sẻ về quá trình hợp tác này: "Mình có cơ hội gặp được thầy bên trung tâm nghiên cứu ứng dụng của trường Đại học Công Thương TPHCM. Công ty Việt Mỹ đã ký hợp đồng nhận chuyển giao toàn bộ công thức nước nha đam thiên nhiên, nha đam chanh dây, nha đam dâu tằm. Nhờ công trình nghiên cứu chuẩn kỹ, giám sát chặt chẽ trong khâu sản xuất nên sản phẩm đạt tính ổn định, ngon và được người tiêu dùng đón nhận vui vẻ, tin tưởng vì sản phẩm này từ trường đại học nghiên cứu"

 Không chỉ dừng lại ở sự kết nối giữa viện, trường với doanh nghiệp sản xuất, mà trên thị trường hiện nay, còn có những cái bắt tay chiến lược giữa các doanh nghiệp cung cấp công nghệ và các đơn vị chuyên thương mại hóa. Điển hình là quá trình kết nối, chuyển giao công nghệ, thiết bị giữa công ty Ewater Engineering và Noval Engineering. Hợp đồng chuyển giao quy trình công nghệ xử lý nước điện từ và cung cấp thiết bị phát ion đồng, với giá trị hợp đồng 1,5 tỷ đồng. Bà Phạm Thị Bích Phượng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Noval Engineering cho hay, phương châm tìm kiếm các sản phẩm công nghệ lõi do kỹ sư Việt Nam nghiên cứu, phát triển - đặc biệt đối với các giải pháp nghiên cứu, giải pháp công nghệ đã được cấp bằng Sáng chế, để thay thế hàng ngoại nhập: "Noval Engineering là công ty chuyên thương mại hóa các sản phẩm R&D từ trong phòng thí nghiệm để trở thành sản phẩm thương mại. Tiêu chí của chúng tôi là tập trung vào công nghệ lõi đã có bằng sáng chế, những sản phẩm chưa được thương mại hoặc Việt Nam đang phải nhập khẩu 100%. Qua nghiên cứu đối tác là Ewater đáp ứng được các tiêu chuẩn, chúng tôi đã thương mại hoá thành công hai sản phẩm là sản phẩm dưỡng bóng đồ da và bột vệ sinh dành cho máy pha cà phê, hướng tới người Việt Nam được sử dụng hàng Việt Nam chất lượng cao."

Về phía đơn vị cung cấp công nghệ, ông Lê Trung Hiếu – Giám đốc Công ty TNHH Ewater Engineering kể lại cơ duyên nắm bắt nhu cầu này để đưa ra giải pháp "đo ni đóng giày" cho đối tác: "Tại triển lãm vào tháng 10 năm 2025, tôi gặp được công ty Noval và nghe họ chia sẻ cần một sản phẩm của Việt Nam để mua độc quyền giải pháp công nghệ. Sau khi bàn bạc, họ thấy nhu cầu làm bóng giày da và nhu cầu rửa máy pha cà phê tự động thay thế hàng nhập khẩu giá cao rất lớn. Lúc đó chúng tôi nghiên cứu ra hai sản phẩm là bột rửa máy pha cà phê và sản phẩm làm bóng giày da, trong đó riêng chai làm bóng giày da đã thương mại hóa đến 10.000 chai từ tháng 12 năm ngoái"

Nhằm hỗ trợ quá trình kết nối cung - cầu và thể hiện rõ vai trò của nhà nước trong việc từng bước xây dựng một thị trường công nghệ năng động, minh bạch, hiệu quả, Sàn giao dịch công nghệ TP.HCM với phiên bản mới vừa chính thức vận hành. Ông Nguyễn Minh Thái, Tổng Giám đốc công ty cổ phần Enco, đã cảm nhận rõ rệt vai trò này khi tìm được đầu ra cho thiết bị công nghệ của mình. Cụ thể, đơn vị này đã chuyển giao công nghệ, thiết bị cho đối tác nhà vườn tại Nghệ An – là ông Vũ Văn Giáp, Đại diện Hộ kinh doanh Vũ Xuân Xinh, sản phẩm chuyển giao là Hệ thống sấy đa quy trình DryMax 5100 gen 4, với giá trị hợp đồng hơn 1,2 tỷ đồng. Là một doanh nhân Việt kiều, việc tìm kiếm các đối tác có nhu cầu tiếp nhận chuyển giao là vấn đề khó khăn với ông, ông Nguyễn Minh Thái cho biết thêm: "Thông qua kết nối của cổng thông tin này, công ty có được đối tác ở Nghệ An. Tại vì họ đã phải mua nhiều sản phẩm không đạt yêu cầu, sau đó họ cũng tìm được cổng thông tin của Sàn giao dịch công nghệ TP nên rất yên tâm tin cậy. Nhờ những hệ thống sấy bên tôi cung cấp, hiện nay đã giúp bà con nông dân tại vùng nguyên liệu giữ được giá rau không bị rớt giá vào mùa thu hoạch rộ.   Thông qua cầu nối của nhà nước có những chuyên gia tư vấn thì người dân rất yên tâm, cầu nối này rất hữu ích"

Là một trong những doanh nghiệp khoa học công nghệ của TPHCM, ông Lê Trung Hiếu cũng bày tỏ kỳ vọng: “Theo tôi thấy sàn giao dịch công nghệ TPHCM có nhiều điểm mới, góp phần đẩy mạnh thương mại hóa ra thực tế cuộc sống, tạo động lực to lớn cho những người làm nghiên cứu như chúng tôi…”

Bên cạnh đó, TPHCM thời gian vừa qua cũng triển khai nhiều chính sách cụ thể để hiện thực hoá nghị quyết 57, đáng chú ý là đề án thí điểm chính sách tạo động lực thương mại hoá kết quả nghiên cứu, tài sản trí tuệ được tạo ra từ ngân sách nhà nước vào sản xuất kinh doanh. Đề án lần này thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Thành phố là chủ động thí điểm, xác định rõ trách nhiệm và dám chịu trách nhiệm trong thực hiện. Chia sẻ thêm về đề án này, Lâm Đình Thắng – Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM khẳng định mục đích chính là tháo gỡ các điểm nghẽn trong việc thương mại hóa các sản phẩm nghiên cứu khoa học: “Đề án lần này của chúng tôi mang đến những điểm đột phá cốt lõi: chúng tôi xác định một cơ chế định giá rõ ràng để các đơn vị sự nghiệp công lập có thể chủ động tự định giá mà không phải lo ngại về rủi ro pháp lý. Thứ hai, Nhà nước có cơ chế không tính phần ngân sách đã hỗ trợ nghiên cứu cho các đề tài trước đây. Điều này giúp tỷ lệ tham gia góp vốn của doanh nghiệp ở giai đoạn thương mại hóa được tăng lên, tạo động lực rất lớn khuyến khích doanh nghiệp và các viện, trường cùng tham gia. Thứ ba, sản phẩm sau khi thương mại hóa sẽ thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Thứ tư, đối với tổng ngân sách của một đề án sản phẩm, Nhà nước có thể hỗ trợ tối đa lên đến 50%. Hơn thế nữa, Nhà nước không chỉ hỗ trợ vốn mà còn đóng vai trò tư vấn, đồng hành cùng doanh nghiệp và viện, trường để đưa sản phẩm ra thị trường….”

Với những giải pháp mạnh mẽ này, thành phố đặt ra những kỳ vọng rất cụ thể, ông Lâm Đình Thắng cho biết thêm: “Chúng tôi mong muốn nâng tỷ lệ thương mại hóa sản phẩm từ các đề tài nghiên cứu của Thành phố từ mức 5% hiện nay lên 8% đến 10% trong thời gian tới. Dù ban đầu chỉ kỳ vọng có khoảng 10 sản phẩm, nhưng với sự hưởng ứng nhiệt tình từ các doanh nghiệp và viện, trường như hiện tại, chúng tôi tin rằng số lượng sản phẩm được thương mại hóa sẽ còn cao hơn rất nhiều. Đặc biệt, sẽ có nhiều sản phẩm gắn liền với nhóm công nghệ chiến lược quốc gia theo Nghị quyết 57 của Thành phố. Chúng tôi cũng hướng tới việc xây dựng một mối liên kết thực chất giữa "ba nhà" (Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp) và tiến tới là mô hình "bốn nhà" khi có thêm sự tham gia của các ngân hàng và quỹ đầu tư mạo hiểm”

Có thể thấy, Thành phố đang từng bước chuyển từ việc xây dựng khung pháp lý sang những hành động thực tiễn nhằm cụ thể hoá mạnh mẽ nghị quyết 57. Nhìn lại từ đầu năm đến nay, Thành phố đã triển khai hàng loạt hoạt động gắn với các giá trị thật và lĩnh vực chuyên sâu nhằm thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu chuyên sâu, cũng như phát triển công nghệ chiến lược. Với tâm thế đó, Thành phố kỳ vọng sẽ đạt được những kết quả thực chất và có chiều sâu đối với Nghị quyết 57./.

 Thuỳ Linh/Đài Phát thanh và Truyền hình TPHCM

Phát sóng ngày 30/03/2026

Link trên VOH Online:

https://voh.com.vn/radio/sang-tao-de-phat-trien-am-610/tu-nghien-cuu-den-thi-truong-%E2%80%93-trai-ngot-cua-hanh-trinh-chuyen-giao-cong-nghe-14260326000107594.html