Mã số N2148: Gậy cảnh báo tự động theo dõi sinh hiệu, biến thiên tần số tim và dự đoán nguy cơ té ngã cho người cao tuổi

  - Chia sẻ:    
1. Tính mới và tính sáng tạo

1.1. Vấn đề thực tiễn và định hướng giải quyết

Té ngã ở người cao tuổi cần được tiếp cận bằng việc nhận diện nguy cơ, đánh giá các yếu tố có thể thay đổi và tổ chức hỗ trợ phù hợp. Cách tiếp cận này cũng là nền tảng của chương trình STEADI của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ [6]. Trong thực tế chăm sóc, một dụng cụ hỗ trợ đi lại có thể phát huy thêm giá trị nếu thông tin liên quan đến an toàn được ghi nhận và chuyển đến đúng người, đúng thời điểm.

Dự án lựa chọn cây gậy làm điểm tích hợp vì đây là dụng cụ gắn với hoạt động đi lại của nhóm người có nhu cầu trợ giúp vận động. Yêu cầu thiết kế được đặt ra là duy trì chức năng chống đỡ, cách cầm nắm và sự thuận tiện của gậy, đồng thời bổ sung chức năng theo dõi phù hợp. Việc thêm công nghệ phải phục vụ một nhu cầu chăm sóc cụ thể và không làm người dùng khó thao tác hơn.

1.2. Cấu trúc giải pháp và lợi thế khác biệt

Cấu trúc phát triển gồm thân gậy hỗ trợ vận động; bộ phận thu nhận tín hiệu; khối xử lý và hiển thị; chức năng thông báo cho người sử dụng hoặc người chăm sóc. Dữ liệu về mạch và biến thiên tần số tim được xem xét cùng thông tin đánh giá nguy cơ, nhằm hỗ trợ nhận diện trường hợp cần theo dõi thêm. Cấu hình cảm biến, điều kiện đo và ngưỡng cảnh báo cần được xác lập bằng kết quả kiểm thử của từng phiên bản.

Quy trình dự kiến bắt đầu bằng hướng dẫn sử dụng và kiểm tra khả năng thao tác của người cao tuổi. Khi thu nhận dữ liệu, hệ thống cần kiểm tra chất lượng tín hiệu trước khi phân tích. Thông tin đủ chất lượng mới được sử dụng để hiển thị hoặc tạo cảnh báo; người chăm sóc tiếp nhận và xử lý theo hướng dẫn. Với tín hiệu không đạt, thiết bị cần báo trạng thái đo chưa hợp lệ để người dùng thực hiện lại.

Lợi thế thiết kế nằm ở việc kết hợp hỗ trợ cơ học khi đi lại với thông tin phục vụ chăm sóc trong cùng một giải pháp. Gậy thông thường chủ yếu hỗ trợ vận động, còn thiết bị theo dõi đeo tay chủ yếu thu nhận thông tin. Dự án hướng đến sự phối hợp giữa hai nhu cầu này, bổ sung quy trình thông báo và phản hồi của người chăm sóc. Đánh giá với nhóm người dùng mục tiêu sẽ tập trung vào thao tác sử dụng, mức độ thuận tiện và khả năng phối hợp chăm sóc.

Tính sáng tạo còn thể hiện ở định hướng phát triển theo nhu cầu tại địa phương: hướng dẫn bằng tiếng Việt, thao tác dễ hiểu, tín hiệu cảnh báo dễ nhận biết và khả năng hỗ trợ kỹ thuật gần nơi sử dụng. Các tiêu chí thiết kế được ưu tiên gồm độ vững của gậy, vị trí bộ phận điện tử, khả năng đọc thông tin, sự thuận tiện khi sạc và vệ sinh. Hình ảnh mẫu thử ban đầu trong hồ sơ GIC 2024 thể hiện bước tích hợp phần cứng của dự án [5].

1.3. Tài sản trí tuệ và định hướng khai thác

Những kết quả cần quản lý về tài sản trí tuệ gồm cấu trúc tích hợp của gậy, thiết kế bộ phận lắp ghép, phần mềm xử lý, tài liệu kỹ thuật và quy trình sử dụng. Nhóm định hướng lưu hồ sơ hình thành từng phiên bản, xác định đóng góp của thành viên và làm rõ quyền đối với các kết quả sử dụng nguồn lực của đơn vị phối hợp. Việc lựa chọn hình thức bảo hộ cần dựa trên nội dung kỹ thuật thực tế và tình trạng hồ sơ tương ứng.

Định hướng khai thác là phục vụ nghiên cứu, cải tiến và chuyển giao có kiểm soát cho hoạt động chăm sóc cộng đồng. Văn bản hợp tác cần làm rõ phạm vi sử dụng, trách nhiệm bảo trì, quyền cải tiến và điều kiện chia sẻ dữ liệu. Cách quản lý này giúp bảo vệ đóng góp của nhóm, duy trì chất lượng khi nhân rộng và tạo cơ sở hợp tác với các đơn vị có năng lực kỹ thuật.

Cụm tay cầm và bộ phận điện tử của mẫu thử ban đầu

Các góc nhìn của mẫu gậy trong hồ sơ phát triển dự án 

2. Hiệu quả thực tế và giá trị đối với cộng đồng

2.1. Kết quả nghiên cứu và phát triển đã được ghi nhận

Năm 2025, nghiên cứu liên quan của nhóm được công bố trên Tạp chí Y học Cộng đồng, tập 66, số chuyên đề 5, trang 131–136, DOI 10.52163/yhc.v66iCD5.2458. Bài báo khảo sát 244 người bệnh ngoại trú từ đủ 60 tuổi tại Bệnh viện Phục hồi chức năng – Điều trị bệnh nghề nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh; dữ liệu được thu thập trong giai đoạn 2023–2024. Đây là nghiên cứu nền về nguy cơ té ngã, chưa phải nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng cây gậy [1].

Đề tài liên quan về biến thiên tần số tim, SpO₂ và bảng 12 câu hỏi đánh giá nguy cơ té ngã được Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh công nhận phạm vi ảnh hưởng cấp cơ sở theo Quyết định số 6532/QĐ-SYT ngày 27/12/2024, tại mục 487 của Phụ lục 2 [2]. Sự ghi nhận này là căn cứ về hoạt động nghiên cứu chuyên môn của nhóm và cơ sở lựa chọn hướng phát triển giải pháp.

Dự án gậy được tuyển chọn vào vòng tiền ươm tạo cuộc thi Green Innovation Contest 2024, theo chứng nhận ngày 13/12/2024 của Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo Thành phố Hồ Chí Minh [3]. Cùng với hồ sơ thuyết minh và hình ảnh mẫu thử, đây là mốc phát triển giúp nhóm tiếp tục hoàn thiện giải pháp và phương án triển khai.

Hiệu quả ứng dụng cần được đánh giá qua độ ổn định của thiết bị, khả năng tiếp nhận và xử lý cảnh báo, mức độ sử dụng đúng của người cao tuổi và khả năng duy trì quy trình tại đơn vị phối hợp. Các lợi ích về giảm té ngã, giảm chi phí chăm sóc hoặc cải thiện chất lượng sống cần được đánh giá bằng thiết kế theo dõi phù hợp trước khi kết luận.

2.2. Hiệu quả kinh tế xã hội và sử dụng nguồn lực

Giá trị kinh tế của giải pháp được xem xét từ phía người thụ hưởng và hệ thống chăm sóc. Thiết kế tích hợp có thể giúp tổ chức việc hỗ trợ đi lại và ghi nhận thông tin thuận tiện hơn; quy trình thông báo rõ ràng có thể hỗ trợ người chăm sóc ưu tiên những tình huống cần kiểm tra. Hiệu quả này phụ thuộc vào độ tin cậy của thiết bị, mức độ sử dụng thường xuyên và khả năng phản hồi của người tiếp nhận.

Nhóm định hướng đánh giá chi phí theo toàn bộ quá trình sử dụng, gồm thiết bị, hướng dẫn ban đầu, kết nối, bảo trì, sửa chữa và thời gian hỗ trợ. Chỉ số phù hợp là chi phí trên một người được theo dõi trong một khoảng thời gian xác định, đi kèm kết quả sử dụng và mức độ an toàn. Cách đánh giá này giúp đơn vị phối hợp lựa chọn quy mô triển khai tương ứng với nguồn lực hiện có.

Việc chuẩn hóa thao tác lắp ráp, kiểm tra và hướng dẫn có thể nâng cao tính nhất quán, giảm thời gian xử lý lỗi lặp lại. Thiết kế thuận tiện thay thế bộ phận có khả năng hạn chế việc phải đổi toàn bộ gậy khi một thành phần hư hỏng. Các khoản tiết kiệm cần được ghi nhận từ số liệu thực tế, có phương pháp so sánh và không đồng nhất chi phí dự kiến với hiệu quả đã đạt.

2.3. Tác động xã hội và đóng góp cho Thành phố

Đối với người cao tuổi, mục tiêu là hỗ trợ duy trì hoạt động đi lại phù hợp và tăng khả năng tiếp cận sự trợ giúp khi cần. Đối với gia đình, thông tin được trình bày dễ hiểu có thể tạo điều kiện phối hợp chăm sóc. Đối với nhân viên y tế, dữ liệu có chất lượng và lịch sử sử dụng có thể bổ sung thông tin cho quá trình theo dõi, bên cạnh thăm khám và đánh giá chức năng.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, giải pháp được định hướng gắn với chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng, phục hồi chức năng và phối hợp giữa gia đình với cơ sở y tế. Cách triển khai ưu tiên tính dễ tiếp cận: hướng dẫn trực tiếp, hỗ trợ người ít quen công nghệ, lựa chọn người tiếp nhận cảnh báo và sử dụng cơ chế tài trợ phù hợp cho nhóm có hoàn cảnh khó khăn. Phạm vi hỗ trợ cần được xác định rõ để người sử dụng hiểu đúng vai trò của thiết bị.

Quá trình phát triển cũng có thể tạo cơ hội tham gia chuyên môn cho nhân lực y tế, kỹ thuật và sinh viên trong thiết kế, kiểm thử, hướng dẫn sử dụng và bảo trì. Khi có hoạt động triển khai, số người được đào tạo, số vị trí tham gia và thời gian làm việc sẽ là căn cứ đánh giá đóng góp về nhân lực. Giá trị này gắn với nâng cao năng lực thực hành và chất lượng chăm sóc tại địa phương.

2.4. Định hướng về môi trường

Dự án ưu tiên độ bền, khả năng bảo trì và thay thế các bộ phận phù hợp để kéo dài thời gian sử dụng. Nhóm định hướng lựa chọn cấu hình điện tử vừa đủ cho chức năng cần thiết, quản lý pin và bộ phận hỏng theo quy trình thu hồi của đơn vị triển khai. Tác động môi trường sẽ được theo dõi qua tuổi thọ thiết bị, tỷ lệ sửa chữa thành công và việc xử lý linh kiện sau sử dụng.

3. Khả năng duy trì và nhân rộng

3.1. Mô hình triển khai tại cộng đồng

Nhóm đề xuất triển khai theo đơn vị phối hợp có đầu mối chịu trách nhiệm, bắt đầu ở quy mô phù hợp với khả năng theo dõi. Mỗi người tham gia được đánh giá nhu cầu sử dụng gậy, hướng dẫn thao tác và xác định người tiếp nhận thông tin. Đơn vị phối hợp quản lý danh sách thiết bị, hướng dẫn xử lý cảnh báo và tổ chức đánh giá định kỳ. Việc chọn nơi áp dụng cần dựa trên sự đồng thuận và khả năng bố trí nhân lực thực tế.

Bộ nội dung chuyển giao dự kiến gồm thiết bị đã kiểm tra, hướng dẫn sử dụng, bảng kiểm an toàn, quy trình vệ sinh và bảo trì, hướng dẫn phản hồi cảnh báo và biểu mẫu ghi nhận sự cố. Nhờ chuẩn hóa các thành phần này, một địa điểm mới có thể tiếp nhận cùng cách vận hành, đồng thời điều chỉnh phù hợp với đối tượng được chăm sóc.

Khả năng mở rộng được đánh giá bằng số điểm áp dụng hoạt động ổn định, tỷ lệ duy trì sử dụng, mức độ cần hỗ trợ kỹ thuật và khả năng tiếp nhận của người chăm sóc. Việc mở rộng sang nhóm bệnh hoặc hoàn cảnh sử dụng khác cần được xem xét riêng về tính phù hợp và an toàn. Số lượng thiết bị được đưa ra sử dụng chỉ phản ánh quy mô; chất lượng triển khai còn phụ thuộc vào kết quả theo dõi tại từng điểm.

3.2. Huy động nguồn lực và duy trì hoạt động

Nguồn lực dự kiến huy động gồm chuyên môn lâm sàng, năng lực thiết kế và chế tạo, hỗ trợ kiểm thử, đào tạo người sử dụng và kinh phí duy trì. Nhóm định hướng tìm kiếm hỗ trợ từ chương trình nghiên cứu, hoạt động ươm tạo, đơn vị y tế, cơ sở đào tạo và nguồn tài trợ cho chăm sóc cộng đồng. Các đóng góp được xác lập bằng thỏa thuận cụ thể về mục tiêu, phạm vi, thời gian và trách nhiệm.

Tính bền vững được xây dựng từ việc phân công người phụ trách chuyên môn, kỹ thuật và điều phối; lập kế hoạch vật tư thay thế; lưu tài liệu vận hành và dự trù chi phí bảo trì. Mỗi giai đoạn mở rộng cần có nguồn lực cho cả triển khai ban đầu và duy trì sau đó. Cách tổ chức này giúp hoạt động chăm sóc tiếp tục được thực hiện khi thay đổi nhân sự hoặc kết thúc một đợt hỗ trợ.

4. Năng lực thực hiện và quản trị rủi ro

4.1. Năng lực và tổ chức thực hiện

Nhóm dự án gồm Nguyễn Hữu Đức Minh, Phạm Xuân Thế, Trần Nam Cường, Bùi Đặng Đăng Khoa và Đặng Quỳnh Bảo Nhật [3, 5]. Sự phối hợp giữa chuyên môn y tế và kỹ thuật tạo điều kiện chuyển nhu cầu chăm sóc thành yêu cầu thiết kế, tổ chức thử nghiệm và tiếp nhận phản hồi. Danh sách thành viên và phân công chuyên môn được trình bày tại phụ lục.

Kinh nghiệm nghiên cứu của các thành viên được thể hiện qua công bố khoa học và đề tài đã được ghi nhận. Thành viên Phạm Xuân Thế từng tham gia đội MEDTECH, nhận chứng nhận Honorable Mention tại The 2nd New Southbound Innovation and Entrepreneurship Competition năm 2020 [4]. Đây là kinh nghiệm tham gia hoạt động đổi mới sáng tạo của thành viên, bổ sung cho quá trình phát triển dự án hiện nay.

Về tổ chức, nhóm định hướng phân công đầu mối quản lý phiên bản, ghi nhận các thay đổi và tổng hợp kết quả kiểm thử trước mỗi đợt triển khai. Đơn vị phối hợp chịu trách nhiệm theo phạm vi thỏa thuận, bao gồm lựa chọn người tham gia, hướng dẫn và tiếp nhận thông tin. Những thay đổi có ảnh hưởng đến an toàn hoặc cách diễn giải kết quả cần được đánh giá trước khi áp dụng.

4.2. Quản trị rủi ro trong phát triển và sử dụng

Quản trị rủi ro được tổ chức từ khâu thiết kế đến theo dõi sau triển khai. Các biện pháp dưới đây là yêu cầu cho kế hoạch hoàn thiện và kiểm chứng giải pháp.

Nhóm rủi ro

Biện pháp dự kiến

An toàn cơ học

Kiểm tra độ vững, khả năng chịu lực, chống trượt và vị trí lắp bộ phận điện tử; hướng dẫn lựa chọn chiều cao gậy phù hợp; kiểm tra trước khi sử dụng.

Sai số đo lường

Đối chiếu với thiết bị tham chiếu; đánh giá khi nghỉ và khi có chuyển động; phát hiện tín hiệu không đạt; công bố phạm vi và điều kiện đo đã kiểm chứng.

Cảnh báo sai hoặc bỏ sót

Đánh giá riêng độ nhạy, độ đặc hiệu, tỷ lệ cảnh báo sai và các tình huống bỏ sót; kiểm chứng mô hình trên dữ liệu độc lập; hướng dẫn người dùng về giới hạn cảnh báo.

Mất kết nối hoặc hết pin

Thông báo trạng thái pin và kết nối; hướng dẫn phương án liên hệ trực tiếp; xác định rõ người tiếp nhận và trách nhiệm phản hồi.

Dữ liệu cá nhân

Thu thập theo mục đích đã thống nhất; có sự đồng ý của người tham gia; phân quyền truy cập; quy định thời gian lưu giữ, chia sẻ và xóa dữ liệu.

Duy trì và quản lý phiên bản

Lập sổ theo dõi thiết bị, lịch bảo trì và quy trình tiếp nhận sự cố; ghi nhận các thay đổi phần cứng, phần mềm; đào tạo người thay thế khi có biến động nhân sự.

Chức năng theo dõi sinh hiệu và hỗ trợ nhận diện nguy cơ cần được đặt trong quy trình chăm sóc. Thiết bị không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc đánh giá nguy cơ té ngã toàn diện. Tính năng đo huyết áp, nếu tích hợp, cần có phương pháp đo và kết quả kiểm chứng riêng. Các yêu cầu về an toàn, phân loại, nghiên cứu và sử dụng thiết bị được rà soát theo mục đích sử dụng và giai đoạn phát triển thực tế.

4.3. Kế hoạch tiếp tục phát triển

Giai đoạn hoàn thiện kỹ thuật tập trung xác định cấu hình ưu tiên, độ ổn định cơ học, chất lượng tín hiệu và tính dễ sử dụng. Kết quả đầu ra là một phiên bản được mô tả đầy đủ, có tài liệu kiểm thử và hướng dẫn vận hành tương ứng. Chỉ những chức năng đã được kiểm chứng phù hợp mới được đưa vào nội dung hướng dẫn sử dụng.

Giai đoạn đánh giá ứng dụng tập trung theo dõi khả năng sử dụng đúng, độ ổn định của thiết bị, quá trình tiếp nhận cảnh báo và sự cố phát sinh. Nếu đánh giá tác động đến té ngã hoặc gánh nặng chăm sóc, nhóm cần xây dựng nghiên cứu với chỉ tiêu, thời gian theo dõi và phương án phân tích phù hợp. Kết quả sẽ định hướng việc cải tiến thiết kế và quy trình hỗ trợ.

Giai đoạn nhân rộng được thực hiện khi có bằng chứng phù hợp và đơn vị tiếp nhận đủ điều kiện duy trì. Trọng tâm là chuẩn hóa bộ tài liệu chuyển giao, đào tạo đầu mối, xác định chi phí vận hành và theo dõi chất lượng tại từng nơi áp dụng. Hướng phát triển của dự án là một giải pháp hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi có thể kiểm chứng, bảo trì và sử dụng bền vững trong cộng đồng Thành phố Hồ Chí Minh.

 

Ngô Nam Công, Nguyễn Hữu Đức Minh, Phạm Xuân Thế, Nguyễn Văn Cường, Đàm Khang Chánh, Nguyễn Quang Đại, Tô Bá Đông Hải