Mã số N2125: Bảo tàng số “Âm Vang Di Sản Việt Nam” – Sáng kiến ứng dụng VR360 trong giáo dục và quảng bá di sản âm nhạc Việt Nam
Bảo tàng số “Âm Vang Di Sản Việt Nam” là giải pháp giáo dục ứng dụng công nghệ số nhằm giới thiệu, giáo dục và phát huy giá trị di sản âm nhạc Việt Nam trong môi trường học đường. Dự án do Đặng Minh Trung, giáo viên Trường THCS Dĩ An, xây dựng từ tháng 6/2026, hoàn thiện và đưa vào thử nghiệm từ tháng 9/2026. Sản phẩm được triển khai trên nền tảng website, tại địa chỉ https://amvangdisanvietvr360.com/, với định hướng “Đưa di sản đến lớp học”.

Điểm xuất phát của dự án là một vấn đề có ý nghĩa thực tiễn: trong thời đại học sinh có thể tiếp cận lượng thông tin rất lớn trên Internet, việc biết tên một di sản hoặc xem một tiết mục riêng lẻ chưa chắc giúp các em hiểu được bối cảnh hình thành, không gian diễn xướng, đặc trưng nghệ thuật và vai trò của cộng đồng đang thực hành di sản. Trong khi đó, tư liệu giáo dục về âm nhạc truyền thống còn nằm rải rác ở nhiều nguồn; giáo viên cần thời gian tìm kiếm, kiểm chứng, lựa chọn và chuyển hóa tư liệu thành hoạt động phù hợp với học sinh. Cơ hội tham quan trực tiếp không gian di sản, gặp gỡ nghệ nhân hoặc trải nghiệm nhạc cụ cũng chưa thể tổ chức thường xuyên cho mọi lớp học.
Dự án đáp ứng nhu cầu đó bằng cách xây dựng một môi trường học tập số có cấu trúc, nơi học sinh có thể quan sát, lắng nghe, khám phá và thực hiện nhiệm vụ học tập; giáo viên có thêm học liệu để tích hợp vào môn học và hoạt động giáo dục. Sản phẩm truy cập được trên máy tính, điện thoại và máy tính bảng; kính thực tế ảo là phương tiện hỗ trợ tăng trải nghiệm, không phải điều kiện bắt buộc. Cách thiết kế này giúp mô hình phù hợp hơn với điều kiện thiết bị khác nhau giữa các lớp học và cơ sở giáo dục.
Cơ sở hình thành và ý nghĩa của cách tiếp cận
Dự án được hình thành từ sự giao thoa giữa ba nhu cầu: bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa; đổi mới cách tổ chức giáo dục di sản; khai thác công nghệ số để mở rộng khả năng tiếp cận học liệu. Đây cũng là hướng tiếp cận góp phần cụ thể hóa trong phạm vi giáo dục nhà trường các định hướng tại Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, Nghị quyết số 57-NQ/TW về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, và Nghị quyết số 71-NQ/TW về đổi mới, phát triển giáo dục và đào tạo.

Giá trị của dự án không nằm ở việc đưa công nghệ vào lớp học như một mục tiêu tự thân. Công nghệ được lựa chọn để giải quyết một vấn đề cụ thể: làm cho nội dung di sản trở nên có hệ thống, dễ tiếp cận và có thể chuyển hóa thành trải nghiệm học tập. Trong mô hình này, bảo tàng số vừa là không gian giới thiệu thông tin, vừa là học liệu phục vụ dạy học, vừa là môi trường để học sinh thực hành, trao đổi và hình thành ý tưởng đóng góp cho cộng đồng.
Tính phát hiện của dự án thể hiện ở việc nhận diện khoảng cách giữa “được tiếp xúc với thông tin” và “thực sự hiểu, quan tâm, muốn tham gia gìn giữ di sản”. Nếu hoạt động giáo dục chỉ dừng ở đọc văn bản, xem hình ảnh hoặc nghe giới thiệu, học sinh có thể ghi nhớ một số thông tin nhưng chưa chắc hình dung được không gian văn hóa hay thấy mình có vai trò trong việc bảo tồn. Vì thế, dự án tổ chức nội dung theo hướng trải nghiệm và tham gia: học sinh khám phá di sản, thực hiện thử thách để củng cố kiến thức, sau đó được khuyến khích đề xuất ý tưởng và lan tỏa giá trị di sản. Đây là phát hiện về cách tổ chức giáo dục, không phải tuyên bố phát hiện mới về bản thân các loại hình âm nhạc.
Chất lượng và chiều sâu nội dung
Trong giai đoạn đầu, bảo tàng số lựa chọn bốn loại hình âm nhạc tiêu biểu, đại diện cho các không gian văn hóa Bắc Bộ, Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ: Dân ca Quan họ Bắc Ninh, Nhã nhạc cung đình Huế, Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên và Đờn ca tài tử Nam Bộ. Việc lựa chọn bốn không gian tạo nên một hành trình khám phá có tính đại diện bước đầu, giúp học sinh nhận thấy sự đa dạng của âm nhạc truyền thống trong các vùng văn hóa khác nhau. Đồng thời, đây là phạm vi khởi đầu có thể mở rộng theo lộ trình, không đặt mục tiêu bao quát toàn bộ di sản âm nhạc Việt Nam ngay trong giai đoạn đầu.

Tư liệu được thu thập từ tài liệu chuyên môn, tư liệu UNESCO, sách, công trình nghiên cứu và các nguồn hình ảnh, âm thanh, video phù hợp. Nội dung được phân loại theo từng loại hình di sản, đối chiếu giữa các nguồn, lựa chọn theo mục tiêu giáo dục và điều chỉnh để phù hợp với học sinh trung học cơ sở. Quá trình xây dựng có tham vấn chuyên môn và rà soát nội dung trước khi tích hợp vào sản phẩm. Cách làm này nhằm hạn chế thông tin sai lệch, bảo đảm người học tiếp cận nội dung theo hướng có định hướng và tôn trọng đặc trưng văn hóa của từng loại hình.
Mỗi không gian giới thiệu các khía cạnh liên quan đến di sản thông qua tư liệu đa phương tiện, bao gồm thông tin về đặc trưng, làn điệu, nhạc cụ, trang phục, nghệ nhân và bối cảnh văn hóa. Hình ảnh và âm thanh giúp người học hình dung những yếu tố khó thể hiện đầy đủ qua văn bản; video tạo cơ hội quan sát cách trình diễn; môi trường 3D và VR360 hỗ trợ cảm nhận không gian. Sự kết hợp này giúp người học tiếp cận di sản bằng nhiều kênh, đồng thời hỗ trợ giáo viên lựa chọn hình thức khai thác phù hợp với mục tiêu bài học.
Giá trị thông tin của dự án được tạo nên từ cả nội dung lẫn cách tổ chức nội dung. Thay vì yêu cầu học sinh tự tìm kiếm các tư liệu riêng lẻ trên nhiều nền tảng, bảo tàng số sắp xếp học liệu thành các không gian có cấu trúc, cho phép người học lần lượt khám phá và kết nối thông tin. Giáo viên có thể sử dụng sản phẩm trong Hoạt động trải nghiệm – hướng nghiệp, Giáo dục địa phương, nội dung liên quan đến văn hóa và nghệ thuật, cũng như hoạt động STEAM. Học sinh có thể tiếp tục truy cập để tìm hiểu, chia sẻ và thực hiện nhiệm vụ ngoài giờ học.
Mô hình trải nghiệm và tổ chức học tập
Mô hình giáo dục của dự án kết hợp nội dung di sản đã chọn lọc, không gian trải nghiệm VR360, học liệu đa phương tiện, nhiệm vụ tương tác và vai trò định hướng của giáo viên. Chu trình hoạt động được tổ chức từ khâu tuyển chọn, kiểm tra tư liệu; chuyển hóa tư liệu thành học liệu số; hướng dẫn học sinh khám phá; tổ chức hoạt động tương tác và vận dụng; đến ghi nhận phản hồi để điều chỉnh nội dung, cách triển khai.

Ở từng không gian, học sinh được quan sát, lắng nghe và tìm hiểu thông tin về loại hình âm nhạc tương ứng. Các câu hỏi, bài tập và thử thách giúp các em kiểm tra mức độ hiểu biết, củng cố kiến thức và trao đổi với bạn học. Giáo viên có thể tổ chức cho học sinh khám phá cá nhân hoặc theo nhóm, giao nhiệm vụ trước giờ học rồi dành thời gian trên lớp cho thảo luận, vận dụng và trình bày. Sản phẩm có thể dùng trong lớp học thông thường, lớp học mở, hoạt động tập thể hoặc lớp học đảo ngược.
Một điểm có ý nghĩa sư phạm là học sinh không chỉ là người tiếp nhận nội dung. Sau khi trải nghiệm các không gian và hoàn thành thử thách tại từng nơi, các em có thể tham gia “Thử thách Âm nhạc Di sản Việt Nam” để nhận chứng nhận điện tử khi hoàn thành. Ở cấp độ tham gia cao hơn, các em có thể đảm nhận vai trò “Sứ giả Âm nhạc Di sản Việt Nam”, đề xuất hiến kế, ý tưởng truyền thông hoặc mô hình giáo dục để gìn giữ và lan tỏa di sản trong 10 năm tới và các giai đoạn tiếp theo.
Cấu trúc này tạo ra ba cấp độ tham gia: học sinh tìm hiểu di sản; vận dụng hiểu biết qua bài tập và thử thách; chuyển hóa kiến thức thành ý tưởng, giải pháp và hành động lan tỏa. Nhờ vậy, việc học không kết thúc khi học sinh rời khỏi không gian số. Các em được đặt vào vị trí có thể suy nghĩ về trách nhiệm của mình đối với di sản, đề xuất việc có thể làm và chia sẻ ý tưởng với bạn bè, gia đình, nhà trường hoặc cộng đồng.
Tính sáng tạo trong hình thức thể hiện và khả năng tiếp cận
Sản phẩm kết hợp thiết kế không gian 3D, VR360, website, tư liệu hình ảnh, âm thanh, video và hoạt động tương tác. Không gian 3D được thiết kế bằng phần mềm 3ds Max; website được phát triển bằng Visual Studio Code; VR360 tạo góc nhìn toàn cảnh, cho phép người học chủ động quan sát các khu vực trong bảo tàng. Gemini và ChatGPT hỗ trợ nghiên cứu, phát triển ý tưởng, biên soạn một số học liệu và kịch bản thuyết minh; SunoAI và FlowAI hỗ trợ phát triển một số tư liệu đa phương tiện theo nhu cầu của sản phẩm.

Điểm sáng tạo không nằm ở riêng lẻ một công cụ, mà ở cách phối hợp công nghệ với nội dung văn hóa và mục tiêu sư phạm. Trải nghiệm VR360 trở thành một phần của tiến trình học tập; câu hỏi và thử thách biến hoạt động tham quan thành hoạt động củng cố kiến thức; vai trò “Sứ giả” mở rộng trải nghiệm từ học tập sang đóng góp. Vì vậy, công nghệ không chỉ làm cho nội dung hấp dẫn hơn mà còn hỗ trợ thay đổi vai trò người học từ người xem sang người khám phá, vận dụng và đề xuất.
Khả năng tiếp cận là một nguyên tắc thiết kế quan trọng. Người dùng có thể truy cập qua website bằng thiết bị có kết nối Internet, không bắt buộc phải có kính VR chuyên dụng. Điều này giúp sản phẩm có thể được khai thác trong lớp học, sân trường, thư viện, phòng STEM hoặc tại nhà. Giáo viên có thể trình chiếu nội dung chung cho cả lớp hoặc giao nhiệm vụ để học sinh tự truy cập; học sinh có thể sử dụng theo nhóm hoặc cá nhân. Mô hình do đó thích ứng với nhiều cách tổ chức dạy học và giảm sự phụ thuộc vào một không gian trưng bày vật lý cố định.
Sử dụng AI có trách nhiệm và tôn trọng quyền tư liệu
Trong quá trình xây dựng học liệu, trí tuệ nhân tạo được xem là công cụ hỗ trợ người thực hiện, không phải nguồn xác thực độc lập về tri thức di sản. Nội dung do AI hỗ trợ được lựa chọn, đối chiếu với tài liệu tham khảo, kiểm tra và hiệu chỉnh trước khi đưa vào bảo tàng. Giáo viên giữ trách nhiệm chuyên môn đối với nội dung được sử dụng; AI không thay thế quá trình thẩm định và không được xem là căn cứ duy nhất để xác nhận thông tin.
Dự án cũng chú trọng rà soát nguồn tư liệu và điều kiện sử dụng hình ảnh, âm thanh, video. Với video do bên thứ ba đăng tải trên YouTube, bảo tàng sử dụng đường dẫn hoặc trình phát nhúng chính thức để người học xem tại nền tảng gốc; dự án không tải video về lưu trên máy chủ, không chỉnh sửa hoặc đăng tải lại, đồng thời lập danh mục tên video, kênh đăng tải và đường dẫn để người xem có thể tra cứu. Dự án không nhận là chủ sở hữu các video này và cam kết rà soát, gỡ liên kết khi nội dung bị giới hạn, đường dẫn không còn hoạt động hoặc có yêu cầu hợp lệ từ chủ thể quyền.
Cách tiếp cận này góp phần hình thành nhận thức về trách nhiệm khi ứng dụng công nghệ trong giáo dục di sản: đổi mới cần đi cùng kiểm chứng thông tin, tôn trọng quyền tác giả, bảo vệ bối cảnh văn hóa và bảo đảm rằng công nghệ hỗ trợ việc trao truyền chứ không làm sai lệch giá trị di sản.
Quy trình xây dựng và triển khai
Quá trình thực hiện dự án gồm các bước liên kết với nhau. Trước hết, từ thực tiễn giảng dạy, tác giả xác định nhu cầu về một học liệu tập trung, trực quan, phù hợp với học sinh trung học cơ sở và có thể sử dụng trên những thiết bị phổ biến. Trên cơ sở đó, dự án xác định mục tiêu, nhóm người sử dụng và phạm vi nội dung giai đoạn đầu, tập trung vào bốn loại hình âm nhạc di sản đại diện cho bốn không gian văn hóa.
Tiếp theo, tư liệu được thu thập, phân loại, đối chiếu và biên soạn. Việc lựa chọn nội dung chú trọng tính phù hợp với mục tiêu giáo dục, lứa tuổi và đặc trưng của từng loại hình. Nguồn tư liệu được rà soát và tham vấn chuyên môn trước khi đưa vào sản phẩm. Sau khi xác định nội dung, tác giả thiết kế cấu trúc bảo tàng, sắp xếp các không gian, lựa chọn phương tiện thể hiện và xây dựng hành trình khám phá cho người học.
Các thành phần 3D được thiết kế, không gian VR360 được tích hợp, website được phát triển để tập hợp nội dung và hoạt động tương tác. Học liệu được chuẩn bị theo hướng có thể sử dụng trong Hoạt động trải nghiệm – hướng nghiệp, Giáo dục địa phương, các hoạt động liên quan đến văn hóa, nghệ thuật và STEAM. Giáo viên hướng dẫn học sinh khám phá, trao đổi, thực hiện thử thách và vận dụng kiến thức. Sản phẩm được đưa vào thử nghiệm tại Trường THCS Dĩ An từ tháng 9/2026, giới thiệu trong hoạt động sân trường và được khai thác trong một số tiết học, hoạt động giáo dục.

Trong quá trình triển khai, tác giả ghi nhận phản hồi của giáo viên và học sinh để xem xét mức độ phù hợp của nội dung, cách tổ chức và trải nghiệm sử dụng. Tác động bước đầu được tìm hiểu qua khảo sát trước và sau trải nghiệm trên cùng một nhóm 200 học sinh, kết hợp với phản hồi trong quá trình sử dụng. Kết quả được dùng để nhận diện những thay đổi được ghi nhận, xác định nội dung cần điều chỉnh và xem xét khả năng chia sẻ, nhân rộng.
Mức độ lan tỏa và kết quả bước đầu
Tại Trường THCS Dĩ An, bảo tàng số đã tạo cơ hội tiếp cận cho hơn 3.650 học sinh thuộc 78 lớp ở các khối 6, 7, 8, 9 và 112 giáo viên. Sản phẩm được Ban Giám hiệu, tổ trưởng chuyên môn và nhóm trưởng dạy Hoạt động trải nghiệm chấp thuận, duyệt nội dung để đưa vào sử dụng tại trường. Dự án cũng được gửi giới thiệu để thử nghiệm tại một số trường THCS khác trên địa bàn lân cận. Khảo sát trước và sau trải nghiệm được thực hiện trên cùng nhóm 200 học sinh Trường THCS Dĩ An. Lần khảo sát trước được tiến hành ngày 17/9/2026 và lần sau vào ngày 10/10/2026. Tỷ lệ học sinh phản hồi tích cực về mức độ hiểu biết âm nhạc di sản tăng từ 68/200 em, tương đương 34%, lên 178/200 em, tương đương 89%, tăng 55 điểm phần trăm. Tỷ lệ phản hồi tích cực về hứng thú tìm hiểu tăng từ 64/200 em, tương đương 32%, lên 186/200 em, tương đương 93%, tăng 61 điểm phần trăm. Hứng thú trải nghiệm VR360 tăng từ 42/200 em, tương đương 21%, lên 190/200 em, tương đương 95%, tăng 74 điểm phần trăm. Tỷ lệ học sinh cho biết có ý tưởng bảo tồn và lan tỏa âm nhạc di sản tăng từ 20/200 em, tương đương 10%, lên 140/200 em, tương đương 70%, tăng 60 điểm phần trăm.
Tác động đối với đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo
Dự án hiện hướng đến hiệu quả giáo dục và khả năng tiếp cận cộng đồng, chưa đặt mục tiêu kinh doanh. Ở phương diện đó, dự án tạo một ví dụ cụ thể về cách chuyển hóa một nhu cầu xã hội thành giải pháp số: nhận diện khó khăn trong tiếp cận giáo dục di sản; lựa chọn nội dung có giá trị; thiết kế trải nghiệm phù hợp với người học; thử nghiệm trong môi trường thực tế; thu thập phản hồi; rồi xác định hướng hoàn thiện. Quá trình này gần với tư duy đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp: xuất phát từ vấn đề, tìm hiểu người sử dụng, xây dựng giải pháp, thử nghiệm, điều chỉnh và tạo giá trị cho cộng đồng.
Hoạt động “Sứ giả Âm nhạc Di sản Việt Nam” mở rộng cơ hội để học sinh tham gia quá trình ấy. Các em được gợi ý suy nghĩ về cách đưa di sản đến gần bạn bè, gia đình và cộng đồng; có thể đề xuất hình thức truyền thông, hoạt động giáo dục hoặc mô hình lan tỏa. Đây là cơ hội rèn luyện tính chủ động, năng lực hợp tác, tư duy sáng tạo, khả năng trình bày ý tưởng và trách nhiệm xã hội. Khi được tổ chức tiếp nối bằng các hoạt động hướng dẫn, phản hồi và giới thiệu sản phẩm, những đề xuất của học sinh có thể trở thành trải nghiệm học tập thực chất về giải pháp và khởi nghiệp sáng tạo.
Dự án cũng gợi mở khả năng hình thành những sản phẩm hoặc dịch vụ văn hóa – giáo dục dựa trên tài nguyên bản địa. Bảo tàng số hiện chưa phải mô hình kinh doanh, nhưng cách làm có thể khuyến khích giáo viên, học sinh và cộng đồng nhận diện giá trị của di sản địa phương, xem xét nhu cầu của công chúng và phát triển phương thức giới thiệu phù hợp. Nền tảng số có thể kết nối nhà trường với nghệ nhân, cơ sở văn hóa, nhà nghiên cứu và đơn vị công nghệ; sự hợp tác này có thể tạo nền tảng cho các hoạt động giáo dục, truyền thông và trải nghiệm văn hóa được phát triển chuyên nghiệp hơn trong tương lai.
Khuyến khích khai thác lợi thế địa phương và tài nguyên bản địa
Một thông điệp quan trọng của dự án là mỗi địa phương đều có thể bắt đầu đổi mới sáng tạo từ những giá trị sẵn có: làn điệu dân ca, nghệ thuật trình diễn, nghề truyền thống, lễ hội, tri thức dân gian, câu chuyện cộng đồng, không gian văn hóa và ký ức của các thế hệ. Những tài nguyên này không chỉ có ý nghĩa lưu giữ quá khứ; khi được nghiên cứu, kiểm chứng và chuyển tải phù hợp, chúng có thể trở thành chất liệu cho học liệu số, hoạt động trải nghiệm, sản phẩm truyền thông và mô hình phục vụ cộng đồng.
“Âm Vang Di Sản Việt Nam” lựa chọn bốn không gian âm nhạc của các vùng văn hóa khác nhau để bước đầu minh họa cách kết nối bản sắc địa phương với một nền tảng giáo dục số. Mô hình không yêu cầu mọi địa phương phải sao chép nguyên trạng bốn không gian này. Thay vào đó, các trường và đơn vị văn hóa có thể vận dụng cấu trúc chung—giới thiệu di sản, cung cấp tư liệu đa phương tiện, tổ chức khám phá, đưa vào nhiệm vụ học tập và khuyến khích đề xuất giải pháp—để phát triển nội dung phù hợp với tài nguyên và bản sắc riêng của nơi mình.
Cách tiếp cận này khuyến khích cộng đồng tham gia từ khâu xác định nội dung đến kiểm chứng và lan tỏa. Nghệ nhân và cộng đồng thực hành có thể góp tiếng nói về cách gọi, bối cảnh và ý nghĩa của di sản; giáo viên chuyển hóa tri thức thành mục tiêu học tập; học sinh đóng góp góc nhìn của thế hệ trẻ; chuyên gia và đơn vị công nghệ hỗ trợ hoàn thiện phương thức thể hiện. Sự phối hợp ấy giúp hoạt động đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu thực tế, hạn chế cách tiếp cận chỉ chạy theo công nghệ hoặc khai thác di sản thiếu bối cảnh.
Khả năng áp dụng, phát triển bền vững và quốc tế hóa
Sản phẩm có thể được khai thác trong tiết học, Hoạt động trải nghiệm – hướng nghiệp, Giáo dục địa phương, dạy học liên môn, sinh hoạt chủ đề, hoạt động thư viện và tự học. Giáo viên có thể lựa chọn từng không gian và nhiệm vụ theo mục tiêu bài học, độ tuổi, thời lượng và điều kiện thiết bị. Cách tổ chức linh hoạt giúp mô hình có thể vận dụng tại trường phổ thông, cơ sở giáo dục, bảo tàng hoặc không gian văn hóa có nhu cầu tổ chức hoạt động giáo dục di sản số.
Khả năng nhân rộng có thể thực hiện theo hai hướng. Một là nhân rộng cách tổ chức: khai thác bảo tàng số trong tiết học, hoạt động trải nghiệm, sinh hoạt tập thể hoặc lớp học mở. Hai là phát triển nội dung: bổ sung các loại hình âm nhạc và di sản khác, bảo đảm tư liệu, nguồn gốc và bối cảnh văn hóa được thẩm định. Khi triển khai ở địa phương khác, các đơn vị có thể lựa chọn di sản bản địa, sử dụng cấu trúc học liệu và hoạt động tương tác của mô hình, đồng thời điều chỉnh theo điều kiện và nhu cầu của cộng đồng.
Tính bền vững của sản phẩm dựa trên khả năng tái sử dụng và cập nhật học liệu. Một nội dung số có thể phục vụ nhiều lớp, nhiều hình thức tổ chức và nhiều nhóm người học; khi cần điều chỉnh, có thể cập nhật nội dung mà không phải xây dựng lại toàn bộ một không gian trưng bày vật lý. Để duy trì chất lượng, cần định kỳ rà soát độ chính xác của thông tin, tình trạng hoạt động của đường dẫn, khả năng truy cập và quyền sử dụng hình ảnh, âm thanh, video. Nội dung có AI hỗ trợ cần tiếp tục được con người kiểm tra, đặc biệt với thông tin về cộng đồng thực hành và những yếu tố văn hóa đặc thù.
Về quốc tế hóa, nền tảng số tạo điều kiện giới thiệu di sản âm nhạc Việt Nam đến người học và công chúng ở nhiều địa phương, kể cả người Việt Nam ở nước ngoài. Dự án định hướng bổ sung nội dung đa ngôn ngữ, trước mắt ưu tiên tiếng Anh, kết hợp phụ đề, chú giải thuật ngữ và giới thiệu bối cảnh lịch sử, nghệ thuật, cộng đồng thực hành. Việc phát triển này cần chú trọng dịch thuật chính xác, tôn trọng tri thức và cách gọi của cộng đồng chủ thể, đồng thời rà soát quyền sử dụng tư liệu. Đây là hướng phát triển tiếp theo; giai đoạn hiện tại tập trung vào giáo dục và quảng bá di sản trong nước.
Bảo tàng số “Âm Vang Di Sản Việt Nam” bắt đầu từ một yêu cầu thiết thực của giáo dục: làm thế nào để di sản âm nhạc hiện diện gần gũi hơn trong đời sống học đường, để học sinh có thể chủ động khám phá, hiểu giá trị và mong muốn gìn giữ di sản bằng ngôn ngữ của thế hệ mình. Dự án đã bước đầu xây dựng một không gian học tập số kết nối bốn loại hình âm nhạc tiêu biểu thuộc bốn không gian văn hóa, kết hợp học liệu đa phương tiện, trải nghiệm VR360 và các hoạt động tương tác.
Giá trị nổi bật của giải pháp là sử dụng công nghệ để phục vụ mục tiêu giáo dục và văn hóa cụ thể. Nội dung được chọn lọc và tổ chức có định hướng; hình thức trải nghiệm linh hoạt, tiếp cận được bằng thiết bị phổ biến; học sinh được tham gia từ khám phá, củng cố kiến thức đến đề xuất giải pháp và lan tỏa di sản. Kết quả triển khai tại Trường THCS Dĩ An cùng khảo sát bước đầu trên 200 học sinh cho thấy tiềm năng của mô hình trong việc khơi gợi hứng thú, tăng mức độ tự đánh giá hiểu biết và tạo cơ hội để học sinh hình thành ý tưởng bảo tồn.
Vượt ra ngoài phạm vi một sản phẩm số, dự án gợi mở một phương thức đổi mới sáng tạo có thể bắt đầu từ tài nguyên bản địa và bản sắc riêng của từng cộng đồng. Khi tri thức địa phương được tôn trọng, công nghệ được sử dụng có mục tiêu, người học được trao cơ hội sáng tạo và cộng đồng được tham gia, di sản có thể tiếp tục hiện diện trong giáo dục và đời sống đương đại. Đó là định hướng phát triển của “Âm Vang Di Sản Việt Nam”: đưa di sản đến lớp học, khuyến khích thế hệ trẻ trở thành người hiểu, trân trọng và chủ động lan tỏa di sản, đồng thời truyền cảm hứng để các địa phương khai thác lợi thế văn hóa của mình nhằm hình thành những giải pháp có giá trị cho cộng đồng.
Đường dẫn tác phẩm: https://amvangdisanvietvr360.com/ hoặc quét mã QR:

Đặng Minh Trung (Trường THCS Dĩ An)