Mã số N2120: STABILY - Thiết bị đeo thông minh hỗ trợ ổn định chuyển động tay cho người mắc Parkinson và run vô căn
Đối với người mắc bệnh Parkinson hoặc chứng run vô căn, những hoạt động đơn giản như cầm ly nước, sử dụng thìa, viết chữ hay ký tên có thể trở thành trở ngại trong cuộc sống hằng ngày. Những chuyển động run không chủ ý không chỉ ảnh hưởng đến khả năng sử dụng bàn tay mà còn có thể khiến người bệnh mất dần sự tự tin, hạn chế tham gia các hoạt động xã hội và phụ thuộc nhiều hơn vào người chăm sóc.
Xuất phát từ nhu cầu đó, STABILY được phát triển như một giải pháp công nghệ hỗ trợ vận động dưới dạng thiết bị đeo cổ tay thông minh. Bằng việc kết hợp cảm biến chuyển động, thuật toán xử lý tín hiệu và cơ chế tạo phản hồi cơ học ngược pha, STABILY hướng đến hỗ trợ giảm dao động tay không chủ ý trong khi vẫn duy trì những chuyển động cần thiết cho sinh hoạt.

Dự án đã phát triển nguyên mẫu chức năng, thực hiện các thử nghiệm kỹ thuật và ghi nhận mức giảm khoảng 47% biên độ dao động RMS trong điều kiện thử nghiệm ban đầu. Đồng thời, nhóm đã triển khai hoạt động đánh giá trải nghiệm người dùng và khảo sát nhu cầu thị trường, tạo nền tảng cho việc hoàn thiện công nghệ và mở rộng ứng dụng.
Từ những khó khăn trong sinh hoạt đến nhu cầu về một giải pháp hỗ trợ vận động
Run tay là một trong những biểu hiện rối loạn vận động có thể xuất hiện ở người mắc Parkinson và chứng run vô căn (Essential Tremor). Tùy theo nguyên nhân và mức độ, các cơn run có thể xảy ra khi nghỉ ngơi, duy trì tư thế hoặc thực hiện chuyển động có chủ đích.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2019 có hơn 8,5 triệu người mắc Parkinson trên toàn cầu. Đối với chứng run vô căn, nghiên cứu phân tích tổng hợp của Song và cộng sự (2021) ước tính khoảng 24,91 triệu người mắc trên thế giới vào năm 2020. Tỷ lệ mắc các rối loạn vận động này có xu hướng gia tăng ở những nhóm tuổi cao, đặt ra nhu cầu ngày càng lớn đối với các giải pháp chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ chức năng vận động.
Tại Việt Nam, số người mắc Parkinson được Bệnh viện Nhân dân Gia Định ước tính khoảng 100.000-200.000 người. Trong bối cảnh dân số đang già hóa, đặc biệt tại các đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh, khả năng duy trì sinh hoạt độc lập của người mắc bệnh lý thần kinh trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng quan tâm.
Đối với người mắc run tay, khó khăn không chỉ nằm ở mức độ dao động mà còn thể hiện qua khả năng hoàn thành những hoạt động cụ thể. Khi cầm thìa, chuyển động run có thể khiến thức ăn bị rơi; khi viết chữ, bàn tay khó duy trì quỹ đạo ổn định; khi cầm ly nước hoặc sử dụng điện thoại, những dao động không chủ ý có thể làm giảm độ chính xác của thao tác.
Những trở ngại này có thể kéo dài trong nhiều năm, ảnh hưởng đến khả năng sinh hoạt, làm việc và giao tiếp. Khi người bệnh không thể tự thực hiện một số hoạt động cá nhân, người thân cũng phải dành thêm thời gian để hỗ trợ, từ đó làm gia tăng gánh nặng chăm sóc của gia đình.
Hiện nay, việc kiểm soát tình trạng run tay được thực hiện thông qua nhiều phương pháp, bao gồm điều trị bằng thuốc, phục hồi chức năng, can thiệp chuyên khoa và sử dụng thiết bị hỗ trợ. Những phương pháp này có vai trò quan trọng trong quản lý bệnh lý, nhưng hiệu quả có thể khác nhau giữa từng người và không phải lúc nào cũng giải quyết đầy đủ những khó khăn trong sinh hoạt thường ngày.
Các thiết bị hỗ trợ hiện có cũng được phát triển theo nhiều hướng công nghệ khác nhau. Một số tác động đến hệ thần kinh ngoại biên, một số sử dụng cơ cấu ổn định cơ học, trong khi những sản phẩm khác chỉ tập trung hỗ trợ một hoạt động cụ thể như ăn uống.
Từ thực tế đó, STABILY xác định nhu cầu trọng tâm là phát triển một giải pháp hỗ trợ vận động không xâm lấn, thuận tiện khi sử dụng, có khả năng phản hồi theo đặc điểm run và hướng đến hỗ trợ nhiều hoạt động sinh hoạt bằng cùng một thiết bị.

STABILY - Hướng tiếp cận mới trong hỗ trợ ổn định chuyển động tay
STABILY được phát triển dưới dạng thiết bị đeo cổ tay thông minh, ứng dụng công nghệ bù dao động ngược pha theo thời gian thực (Real-Time Anti-Phase Tremor Compensation) kết hợp hệ thống điều khiển phản hồi khép kín (Closed-loop Control).
Thay vì cố định hoàn toàn cổ tay hoặc yêu cầu người sử dụng thay đổi dụng cụ sinh hoạt, STABILY hướng đến việc nhận diện thành phần chuyển động run và tạo phản hồi cơ học phù hợp ngay trong quá trình vận động.
Giải pháp được thiết kế dựa trên một nguyên tắc: hỗ trợ hạn chế dao động không chủ ý nhưng không làm mất đi khả năng thực hiện những chuyển động mà người dùng mong muốn. Để hiện thực hóa nguyên tắc này, STABILY tích hợp các thành phần chính gồm cảm biến chuyển động quán tính đa trục (IMU), bộ xử lý nhúng, thuật toán phân tích tín hiệu, mạch điều khiển và cơ cấu chấp hành tạo phản hồi cơ học.
Hoạt động của hệ thống được tổ chức thành bốn giai đoạn liên tục.
Trước tiên, cảm biến ghi nhận dữ liệu chuyển động cổ tay, bao gồm những dao động xuất hiện khi người sử dụng giữ tay hoặc thực hiện thao tác. Dữ liệu được chuyển đến bộ xử lý nhúng để lọc nhiễu và phân tích các đặc trưng như tần số, biên độ và sự biến thiên của tín hiệu.
Từ những thông tin này, thuật toán xác định đặc điểm dao động cần hỗ trợ và tính toán tín hiệu điều khiển phù hợp. Cơ cấu chấp hành tiếp nhận lệnh điều khiển, tạo tác động cơ học theo chiến lược bù ngược pha nhằm hỗ trợ làm suy giảm thành phần dao động không mong muốn.
Sau khi tạo phản hồi, cảm biến tiếp tục ghi nhận chuyển động thực tế. Dữ liệu mới được sử dụng để cập nhật tín hiệu điều khiển, hình thành cơ chế phản hồi khép kín thay vì chỉ tạo rung theo một tần số hoặc cường độ cố định.
Điểm quan trọng của cơ chế này là khả năng phát triển theo hướng thích ứng với đặc điểm chuyển động thực tế. Bởi mỗi người có thể có tần số, biên độ và kiểu run khác nhau, một hệ thống có khả năng phân tích và điều chỉnh phản hồi sẽ tạo nền tảng để nghiên cứu những phương pháp hỗ trợ cá nhân hóa hơn.
STABILY không sử dụng kích thích điện trực tiếp lên dây thần kinh và không nhằm thay thế thuốc hoặc các phương pháp điều trị y khoa. Giải pháp tập trung vào chức năng hỗ trợ ổn định chuyển động, với mục tiêu giúp người sử dụng thực hiện những hoạt động thường ngày thuận tiện hơn.

Điểm đổi mới nằm ở sự kết hợp giữa công nghệ điều khiển và khả năng sử dụng thực tế
Trên thế giới, các công nghệ hỗ trợ run tay đã được phát triển với nhiều cơ chế khác nhau. Cala kIQ Plus sử dụng công nghệ kích thích thần kinh ngoại biên qua da nhằm hỗ trợ giảm run. GyroGlove ứng dụng con quay hồi chuyển để tạo tác động ổn định cơ học tại bàn tay. Trong khi đó, Liftware Steady sử dụng hệ thống cảm biến và động cơ để ổn định dụng cụ ăn uống.
STABILY lựa chọn một hướng tiếp cận khác: tích hợp cảm biến, xử lý tín hiệu và cơ cấu phản hồi dao động cơ học trong một thiết bị đeo cổ tay, hướng đến hỗ trợ nhiều hoạt động thường ngày.
Tính sáng tạo của STABILY tập trung vào ba yếu tố.
Thứ nhất, phát triển cơ chế bù dao động chủ động theo thời gian thực. Hệ thống được xây dựng theo hướng sử dụng dữ liệu chuyển động để xác định và điều chỉnh tín hiệu phản hồi. Điều này khác với cách tạo rung cố định không dựa trên đặc điểm dao động được ghi nhận.
Thứ hai, hướng đến giảm run trong khi duy trì chuyển động có chủ đích. Những hoạt động như viết chữ, nâng ly hoặc đưa tay đến vị trí mong muốn đều cần sự phối hợp giữa các chuyển động tự nguyện. Vì vậy, STABILY tập trung phát triển thuật toán phân tích đặc điểm tín hiệu, nhằm hạn chế tác động không cần thiết lên các chuyển động chủ động.
Thứ ba, tích hợp công nghệ trong một thiết bị đeo nhỏ gọn. Cấu trúc đeo cổ tay tạo điều kiện để nghiên cứu khả năng hỗ trợ nhiều hoạt động khác nhau, thay vì chỉ ổn định một dụng cụ sinh hoạt riêng biệt.
Bên cạnh đó, STABILY định hướng phát triển công nghệ theo điều kiện sử dụng và khả năng tiếp cận tại Việt Nam. Việc chủ động nghiên cứu phần cứng, phần mềm nhúng và thuật toán điều khiển tạo cơ sở để nhóm tối ưu thiết kế, kiểm soát chi phí và tiếp tục cải tiến sản phẩm.
Dự án đã xây dựng hồ sơ kỹ thuật và nộp đơn đăng ký sáng chế tại Việt Nam, liên quan đến định hướng phát triển hệ thống ổn định run cổ tay thích ứng, cơ chế điều khiển lực đối kháng và phương pháp hiệu chuẩn tín hiệu. Hồ sơ đang trong quá trình xử lý.
Những khác biệt công nghệ và thiết kế tạo nền tảng để STABILY phát triển một giải pháp riêng trong lĩnh vực thiết bị đeo hỗ trợ vận động. Hiệu quả so sánh trực tiếp với các sản phẩm thương mại hiện có sẽ tiếp tục được đánh giá khi dự án có điều kiện thực hiện những nghiên cứu đối chứng phù hợp.

Từ ý tưởng đến nguyên mẫu chức năng có kết quả kiểm chứng ban đầu
Một trong những kết quả quan trọng của STABILY là việc đưa cơ chế công nghệ từ ý tưởng nghiên cứu sang nguyên mẫu chức năng có khả năng vận hành.
Nhóm đã phát triển hệ thống phần cứng tích hợp cảm biến chuyển động, bộ xử lý nhúng và cơ cấu tạo phản hồi cơ học. Nguyên mẫu có khả năng ghi nhận tín hiệu chuyển động cổ tay, phân tích đặc trưng dao động và điều khiển cơ cấu chấp hành theo chiến lược bù ngược pha.

Để đánh giá khả năng hoạt động của giải pháp, STABILY đã thực hiện các thử nghiệm kỹ thuật trong hai điều kiện: điều kiện nền khi chưa có tác động hỗ trợ và điều kiện khi thiết bị được kích hoạt. Dữ liệu được ghi nhận từ cảm biến chuyển động và phân tích thông qua các chỉ số như tần số dao động, biên độ hiệu dụng (Root Mean Square - RMS) và biên độ đỉnh đến đỉnh (Peak-to-Peak).

Kết quả thử nghiệm ban đầu ghi nhận biên độ RMS giảm từ khoảng 18,5 xuống 9,8 đơn vị tín hiệu, tương ứng mức giảm khoảng 47% khi STABILY được kích hoạt.
Bên cạnh đó, biên độ đỉnh đến đỉnh giảm ước tính khoảng 45-50%. Trên biểu đồ tín hiệu miền thời gian, các dao động trong điều kiện có hỗ trợ thể hiện dải biên độ thu hẹp hơn so với điều kiện nền.
Đây là kết quả định lượng ban đầu về khả năng làm giảm dao động của nguyên mẫu trong điều kiện kiểm chứng kỹ thuật.
Song song với phân tích dữ liệu cảm biến, STABILY sử dụng các bài kiểm tra vận động như vẽ đường xoắn ốc (Spiral Drawing) và đi nét thẳng (Line Tracing) để quan sát sự thay đổi về độ ổn định chuyển động. 
Trong các bài kiểm tra này, kết quả sơ bộ ghi nhận mức giảm sai lệch không gian ước tính 40-55% và mức giảm biến thiên trong thao tác đi nét thẳng khoảng 45% khi có hỗ trợ của thiết bị. Những kết quả này cung cấp thêm cơ sở đánh giá khả năng ứng dụng của nguyên lý ổn định chuyển động đối với các tác vụ đòi hỏi sự chính xác của bàn tay.
Mặc dù ghi nhận những tín hiệu kỹ thuật tích cực, các phép đo hiện tại được thực hiện trong phạm vi thử nghiệm nguyên mẫu. Mức giảm biên độ dao động chưa đồng nghĩa với việc thiết bị đã được chứng minh có hiệu quả điều trị hoặc đạt hiệu quả tương đương trên tất cả người mắc Parkinson và run vô căn.
STABILY đang tiếp tục hoàn thiện phương pháp kiểm chứng để đánh giá khả năng duy trì hiệu quả trong các hoạt động sinh hoạt thực tế, tính an toàn, độ ổn định và sự khác biệt về đáp ứng giữa những người sử dụng.
Trải nghiệm người dùng và tín hiệu chấp nhận ban đầu
Bên cạnh khả năng hoạt động của thiết bị, STABILY chú trọng đánh giá trải nghiệm người sử dụng, bởi một giải pháp hỗ trợ vận động chỉ thực sự có giá trị khi có thể được tiếp cận, sử dụng và duy trì trong sinh hoạt hằng ngày.
Trong quá trình phát triển nguyên mẫu, nhóm đã tổ chức các hoạt động trải nghiệm với khoảng 20 người tham gia dưới những hình thức đánh giá khác nhau. Trong nhóm đánh giá định lượng gồm 15 người, kết quả ghi nhận điểm hài lòng trung bình đạt 4,22/5, trong khi điểm đánh giá hiệu quả cảm nhận đạt 4,53/5.

Đáng chú ý, 14 trong số 15 người tham gia, tương đương 93,3%, bày tỏ mong muốn tiếp tục sử dụng hoặc giới thiệu giải pháp.


Các kết quả này phản ánh mức độ chấp nhận tích cực ban đầu đối với nguyên mẫu STABILY, đồng thời cung cấp thông tin cho quá trình cải tiến thiết kế và trải nghiệm sử dụng. Đối với nhóm người mắc rối loạn vận động, hiệu quả kỹ thuật không phải yếu tố duy nhất quyết định khả năng áp dụng. Một thiết bị hỗ trợ còn cần được đánh giá về sự thoải mái khi đeo, thao tác điều khiển, khả năng duy trì các hoạt động thông thường và mức độ phù hợp với thói quen sinh hoạt.
Vì vậy, STABILY tiếp tục phát triển sản phẩm theo hướng kết hợp dữ liệu cảm biến với phản hồi trực tiếp của người sử dụng, nhằm cải thiện đồng thời hiệu quả hỗ trợ và khả năng sử dụng thực tế. Song song với đánh giá nguyên mẫu, nhóm đã triển khai khảo sát nhu cầu thị trường và ghi nhận 150 lượt đăng ký quan tâm, 136 phản hồi khảo sát hoàn chỉnh và 83 người bày tỏ mong muốn tham gia thử nghiệm phiên bản beta.

Những dữ liệu này phản ánh sự quan tâm ban đầu của cộng đồng đối với hướng giải pháp mà STABILY đang phát triển. Tuy nhiên, số người đăng ký trải nghiệm chưa phải số người đã sử dụng thiết bị và khả năng chấp nhận giá khảo sát chưa tương đương với hành vi mua thực tế.
Sự kết hợp giữa dữ liệu đo lường kỹ thuật, phản hồi trải nghiệm và khảo sát nhu cầu tạo nền tảng để STABILY tiếp tục hoàn thiện sản phẩm trên cơ sở cả công nghệ lẫn nhu cầu của người sử dụng.
Hướng đến cải thiện khả năng tự lập và giảm gánh nặng chăm sóc
Giá trị cộng đồng mà STABILY hướng đến không chỉ nằm ở việc làm giảm một chỉ số dao động, mà còn ở khả năng hỗ trợ người mắc rối loạn vận động duy trì những hoạt động có ý nghĩa trong cuộc sống. Đối với người mắc Parkinson và run vô căn, khả năng tự cầm ly nước, viết chữ, sử dụng đồ vật hoặc thực hiện những thao tác cá nhân là một phần quan trọng của sinh hoạt độc lập.
Khi tình trạng run ảnh hưởng đến các hoạt động này, người bệnh có thể phải điều chỉnh thói quen sinh hoạt hoặc phụ thuộc nhiều hơn vào sự hỗ trợ của người thân. STABILY hướng đến hỗ trợ người sử dụng kiểm soát chuyển động bàn tay thuận tiện hơn, qua đó tạo điều kiện duy trì tính tự lập, sự tự tin và khả năng tham gia những hoạt động thường ngày.

Đối với gia đình và người chăm sóc, một giải pháp hỗ trợ vận động có hiệu quả và thuận tiện có tiềm năng giảm nhu cầu hỗ trợ trực tiếp trong một số hoạt động cá nhân. Đây là giá trị đáng quan tâm trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc dài hạn cho người cao tuổi và người mắc bệnh lý thần kinh ngày càng gia tăng.
Đối với cơ sở y tế và phục hồi chức năng, kiến trúc cảm biến và xử lý dữ liệu của STABILY còn tạo nền tảng nghiên cứu những phương pháp đo lường chuyển động và đánh giá sự thay đổi của đặc điểm run theo thời gian.
Trong tương lai, khi các chức năng được phát triển và kiểm chứng đầy đủ, giải pháp có thể được nghiên cứu như một công cụ bổ trợ trong hoạt động hỗ trợ vận động và theo dõi chức năng.
STABILY hướng tới cải thiện chất lượng cuộc sống và mức giảm thời gian chăm sóc của gia đình. Đây là những tác động xã hội quan trọng mà nhóm hướng đến trong suốt quá trình kiểm chứng và mở rộng.
Từ Thành phố Hồ Chí Minh đến khả năng nhân rộng tại Việt Nam
STABILY được phát triển với định hướng mở rộng từ hoạt động nghiên cứu và kiểm chứng nguyên mẫu tại Thành phố Hồ Chí Minh đến khả năng ứng dụng cho nhiều nhóm người sử dụng và địa phương khác. Khả năng nhân rộng của giải pháp được xây dựng trên kiến trúc công nghệ có thể tiếp tục được chuẩn hóa, điều chỉnh và cải tiến theo đặc điểm vận động của người dùng. Việc sử dụng hệ thống cảm biến, xử lý tín hiệu và điều khiển phản hồi tạo cơ sở để phát triển các phương pháp hiệu chỉnh phù hợp với những đặc điểm run khác nhau, thay vì xây dựng một thiết bị hoàn toàn riêng biệt cho từng trường hợp.
Trong giai đoạn 2026-2027, STABILY tập trung hoàn thiện phiên bản V1, nâng cao độ ổn định của hệ thống, cải thiện thiết kế đeo và phát triển khả năng điều khiển phản hồi theo thời gian thực. Nhóm đặt mục tiêu mở rộng đánh giá với 80-100 người tham gia theo quy trình phù hợp, tập trung kiểm chứng hiệu quả hỗ trợ, an toàn, mức độ thoải mái và khả năng thực hiện những hoạt động sinh hoạt.
Từ năm 2028, sau khi đáp ứng các điều kiện kỹ thuật, an toàn và pháp lý cần thiết, STABILY định hướng chuyển sang sản xuất thử nghiệm khoảng 100-200 thiết bị, đồng thời phát triển kênh tiếp cận người sử dụng và mạng lưới hợp tác chuyên môn.
Trong giai đoạn 2029-2030, dự án hướng đến mở rộng quy mô, chuẩn hóa hoạt động sản xuất, phát triển dịch vụ hỗ trợ và tiếp tục nghiên cứu khả năng ứng dụng công nghệ đối với những nhóm người dùng phù hợp khác.
Về lâu dài, STABILY định hướng tìm kiếm cơ hội hợp tác nghiên cứu và phát triển tại thị trường quốc tế, trước hết là những quốc gia châu Á có nhu cầu về công nghệ hỗ trợ vận động.
Khả năng nhân rộng của dự án không chỉ được đánh giá thông qua số lượng thiết bị mà còn dựa trên mức độ duy trì hiệu quả, an toàn, sự thuận tiện khi sử dụng và khả năng tiếp cận của cộng đồng.

Công nghệ hướng đến một mục tiêu: giúp người mắc run tay chủ động hơn trong cuộc sống
STABILY được hình thành từ một nhu cầu cụ thể: hỗ trợ người mắc Parkinson và run vô căn vượt qua những khó khăn trong sinh hoạt do chuyển động run không chủ ý gây ra. Từ nhu cầu đó, dự án đã phát triển thiết bị đeo cổ tay ứng dụng công nghệ bù dao động ngược pha theo thời gian thực, hoàn thiện nguyên mẫu chức năng và bước đầu ghi nhận những kết quả kiểm chứng kỹ thuật tích cực.
Mức giảm khoảng 47% biên độ dao động RMS trong thử nghiệm ban đầu, kết quả đánh giá tác vụ vận động và phản hồi của người tham gia trải nghiệm là những cơ sở để STABILY tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và mở rộng kiểm chứng giải pháp.
Mục tiêu dài hạn của dự án không chỉ là phát triển một thiết bị có khả năng hỗ trợ giảm dao động tay mà còn là đưa công nghệ hỗ trợ vận động đến gần hơn với những nhu cầu thiết thực của người sử dụng. STABILY hướng đến một tương lai trong đó người gặp khó khăn do run tay có thêm cơ hội duy trì khả năng tự lập, tự tin thực hiện những hoạt động thường ngày và tiếp cận các giải pháp hỗ trợ phù hợp với điều kiện sống của mình.
STABILY - Vững đôi tay, trọn cuộc sống.
Website dự án: https://stabily.io.vn/

Hoàng Thanh Giảng , Huỳnh Công Minh