Mã số N2106: TrustLens - Hệ thống thẩm định danh mục tài liệu tham khảo
Trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), việc tìm kiếm, tổng hợp và sử dụng tài liệu học thuật ngày càng thuận tiện. Tuy nhiên, quá trình xác minh tính chính xác, độ tin cậy và mức độ phù hợp của tài liệu tham khảo vẫn tồn tại nhiều hạn chế.
Đối với sinh viên, giảng viên và nghiên cứu viên, các sai sót thường gặp bao gồm tài liệu không có bản ghi xác minh, thông tin tác giả hoặc năm xuất bản không chính xác, mã DOI không hợp lệ, nguồn thiếu độ tin cậy, tài liệu lỗi thời hoặc không phù hợp với nội dung nghiên cứu. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và tính minh bạch của sản phẩm học thuật.
Hiện nay, việc kiểm tra danh mục tài liệu tham khảo chủ yếu được thực hiện thủ công, đòi hỏi người dùng phải tra cứu từng nguồn, đối chiếu thông tin và tự đánh giá chất lượng. Quy trình này tiêu tốn thời gian, dễ bỏ sót sai sót và thiếu sự thống nhất giữa các lần đánh giá.
Từ thực trạng trên, nhóm ACALENS phát triển TrustLens nhằm hỗ trợ tự động hóa quá trình thẩm định danh mục tài liệu tham khảo, cung cấp bằng chứng đối chiếu và cảnh báo rõ ràng, góp phần nâng cao chất lượng sử dụng thông tin học thuật trong cộng đồng giáo dục.

TrustLens – Hệ thống thẩm định danh mục tài liệu tham khảo là dự án đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực công nghệ thông tin và giáo dục, được nghiên cứu và phát triển bởi nhóm ACALENS gồm ba sinh viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành. rustLens hướng đến xây dựng nền tảng hỗ trợ người dùng kiểm tra danh mục tài liệu tham khảo thông qua công nghệ xử lý dữ liệu, xác minh thông tin học thuật và cơ chế đánh giá Trust Score.
Giải pháp không chỉ giúp nhận diện các tài liệu cần kiểm tra mà còn chú trọng cung cấp bằng chứng đối chiếu, nguyên nhân cảnh báo và hướng xử lý. Qua đó, TrustLens góp phần hỗ trợ nâng cao chất lượng báo cáo, ý thức sử dụng nguồn tin có trách nhiệm và tính minh bạch trong nghiên cứu khoa học.
Điểm khác biệt của TrustLens nằm ở việc phát triển một quy trình thẩm định chuyên biệt cho danh mục tài liệu tham khảo, thay vì chỉ tập trung vào quản lý trích dẫn hoặc kiểm tra hình thức trình bày.
Giải pháp được xây dựng dựa trên ba định hướng đổi mới chính:
Thứ nhất, tích hợp quy trình đánh giá. TrustLens kết hợp hoạt động trích xuất thông tin, đối chiếu dữ liệu học thuật, phân tích chất lượng nguồn và tổng hợp kết quả trên cùng một nền tảng.
Thứ hai, đánh giá đa chiều bằng Trust Score. Hệ thống xem xét nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng tài liệu, thay vì chỉ phân loại nguồn theo trạng thái đúng hoặc sai.
Thứ ba, tăng khả năng giải thích kết quả. Các cảnh báo được gắn với thông tin đối chiếu và nguyên nhân cụ thể, hỗ trợ người dùng hiểu vấn đề và đưa ra quyết định phù hợp.
Giá trị sáng tạo của TrustLens nằm ở cách tổ chức và ứng dụng các công nghệ vào một nhu cầu học thuật cụ thể, hướng đến tính minh bạch, khả năng sử dụng thực tế và sự phối hợp giữa công nghệ với đánh giá chuyên môn của con người.

Giao diện khu vực chấm điểm xác minh

Giao diện khu vực Quản lý lớp học - Nhóm
Trong giai đoạn nghiên cứu ban đầu, nhóm ACALENS đã thu thập 57 phiếu khảo sát hợp lệ và thực hiện 08 cuộc phỏng vấn chuyên sâu để tìm hiểu những khó khăn của người dùng khi kiểm tra tài liệu tham khảo.
Kết quả khảo sát ghi nhận 89,5% người tham gia đồng ý hoặc hoàn toàn đồng ý với nhu cầu có công cụ hỗ trợ phát hiện sai sót và xác minh nguồn tài liệu. Đồng thời, 07/08 người được phỏng vấn cho biết vẫn thực hiện toàn bộ hoặc phần lớn quá trình kiểm tra bằng phương pháp thủ công.
Về tác động đối với cộng đồng, giải pháp hướng đến ba nhóm giá trị:
Đối với sinh viên: Hỗ trợ nhận diện sai sót trong danh mục tài liệu, nâng cao kỹ năng lựa chọn và sử dụng nguồn học thuật.
Đối với giảng viên và nghiên cứu viên: Cung cấp công cụ hỗ trợ kiểm tra thông tin, xác định các nguồn cần chú ý và tham khảo bằng chứng đối chiếu.
Đối với cơ sở giáo dục: Tạo tiền đề cho việc chuẩn hóa quy trình đánh giá tài liệu tham khảo và hỗ trợ hoạt động bảo đảm chất lượng học thuật.
Trong giai đoạn tiếp theo, nhóm ưu tiên đo lường hiệu quả trực tiếp của nguyên mẫu thông qua các chỉ số như thời gian xử lý báo cáo, tỷ lệ trích xuất chính xác, chất lượng cảnh báo và mức độ hoàn thành tác vụ của người dùng.
Phan Tấn Sang - Nguyễn Minh Trúc - Trần Quỳnh Như