Mã số N2083: “Lớp học hạnh phúc 3T số” – Giải pháp đổi mới công tác chủ nhiệm trong giáo dục kỉ luật tích cực và phòng ngừa vi phạm hành vi cho học sinh lớp 9

  - Chia sẻ:    

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục và chuyển đổi số, công tác chủ nhiệm ở bậc THCS cần vượt khỏi cách quản lí chủ yếu bằng nhắc nhở, xử lí vi phạm để hướng tới phòng ngừa, lắng nghe và hỗ trợ học sinh tiến bộ. Đối với học sinh lớp 9, áp lực học tập, quan hệ bạn bè, ảnh hưởng từ mạng xã hội và những biến đổi tâm sinh lí có thể làm phát sinh hành vi chưa phù hợp. Việc nhận diện khó khăn của học sinh, giáo dục kỉ luật tích cực và phối hợp thường xuyên giữa gia đình – nhà trường là nhu cầu thiết thực.
Tại lớp 9/1, Trường THCS Tân Thạnh Đông, thống kê ban đầu ghi nhận 18/41 học sinh vi phạm nội quy (43,9%), trong đó 12 nam và 6 nữ. Một số vấn đề được nêu trong báo cáo gồm trốn tiết, sử dụng thuốc lá điện tử, xô xát và hành vi ứng xử chưa phù hợp. Thông tin theo dõi còn có nguy cơ phân tán, việc kết nối với phụ huynh đôi khi tập trung vào sự việc đã xảy ra. Vì vậy, cần một mô hình chủ nhiệm gần gũi, có quy trình nhất quán, vừa giữ kỉ cương vừa tôn trọng, hỗ trợ và ghi nhận sự tiến bộ của học sinh. Mô hình “Lớp học hạnh phúc 3T Số” hướng đến môi trường lớp học an toàn, kỉ cương, trong đó học sinh được lắng nghe, tôn trọng và có cơ hội điều chỉnh hành vi.
Mô hình lấy ba giá trị Tôn trọng – Tử tế – Tích cực làm trục xuyên suốt, liên kết sáu nhóm hoạt động: (1) đồng xây dựng quy tắc ứng xử 3T; (2) khảo sát cảm xúc, nhu cầu học sinh bằng phiếu giấy và công cụ số; (3) vận dụng quy trình giáo dục kỉ luật tích cực năm bước Bình tĩnh – Lắng nghe – Nhận diện – Khắc phục – Theo dõi; (4) tổ chức hoạt động trải nghiệm; (5) ghi nhận, tổng hợp và theo dõi bằng bảng tính; (6) phối hợp thường xuyên với cha mẹ học sinh. Công nghệ giúp thu thập và hệ thống hóa thông tin, còn giáo viên chịu trách nhiệm xác minh, lắng nghe và quyết định biện pháp giáo dục.

Bộ quy tắc cụ thể hóa ba giá trị nền tảng của mô hình: Tôn trọng qua lắng nghe và giao tiếp văn minh; Tử tế qua sẻ chia, hỗ trợ bạn bè; Tích cực qua chủ động học tập, tự điều chỉnh hành vi và thực hiện trách nhiệm. Các quy tắc được trình bày dưới dạng poster trực quan, dễ sử dụng trong sinh hoạt lớp và hoạt động giáo dục.

Phiếu khảo sát giúp học sinh bày tỏ trạng thái cảm xúc, mức độ an toàn khi đến lớp, cảm nhận được lắng nghe và nhu cầu hỗ trợ. Giáo viên có thể kết hợp biểu mẫu điện tử với phiếu giấy để tiếp nhận ý kiến, tổng hợp thông tin và lựa chọn cách trao đổi, hỗ trợ phù hợp. Nội dung câu hỏi được thể hiện trong hình dưới đây.

Quy trình giáo dục kỉ luật tích cực được thống nhất qua năm bước: Bình tĩnh – Lắng nghe – Nhận diện – Khắc phục – Theo dõi. Quy trình đặt an toàn học sinh lên hàng đầu, khuyến khích nhận thức trách nhiệm, khắc phục hậu quả phù hợp và duy trì sự tiến bộ.

Hình ảnh thể hiện hoạt động học sinh trao đổi, thảo luận và hợp tác trong nhóm. Đây là hình thức tổ chức giúp các em luyện tập lắng nghe, tôn trọng sự khác biệt, phát triển năng lực giao tiếp và tăng cường gắn kết tập thể, phù hợp định hướng Tôn trọng – Tử tế – Tích cực của mô hình

Tư liệu truyền thông khái quát vai trò của giáo viên chủ nhiệm, học sinh và cha mẹ học sinh trong giáo dục kỉ luật tích cực. Việc kết nối thường xuyên, trao đổi với tinh thần tôn trọng và ghi nhận tiến bộ giúp thống nhất phương pháp hỗ trợ học sinh giữa gia đình và nhà trường.

Hiệu quả áp dụng

Bảng đối chiếu sau tổng hợp số liệu học sinh lớp 9/1 trước và sau thực hiện giải pháp theo Bảng 2 của báo cáo thuyết minh. Các chỉ báo được trình bày dưới dạng số lượng và tỷ lệ theo sĩ số 41 học sinh.

Chỉ báo

Trước thực hiện

Sau thực hiện

Chuyển biến

Sĩ số lớp 9/1

41 (100%)

41 (100%)

Không đổi

HS ghi nhận vi phạm nội quy

18 (43,9%)

2 (4,9%)

Giảm 16 HS

HS nam ghi nhận vi phạm

12

1

Giảm 11 HS

HS nữ ghi nhận vi phạm

6

1

Giảm 5 HS

HS chưa ghi nhận vi phạm

23 (56,1%)

39 (95,1%)

Tăng 16 HS

Theo bảng thống kê trước và sau thực hiện trong báo cáo thuyết minh, tại lớp 9/1, số học sinh được ghi nhận vi phạm nội quy giảm từ 18/41 em (43,9%) xuống 2/41 em (4,9%). Như vậy, giảm 16 học sinh, tương đương 39,0 điểm phần trăm và giảm 88,9% so với số học sinh được ghi nhận vi phạm ban đầu. Số học sinh chưa ghi nhận vi phạm tăng từ 23 lên 39 em. Kết quả thể hiện chuyển biến tại lớp được triển khai và phản ánh khả năng vận dụng mô hình trong thực tiễn công tác chủ nhiệm.
 “Lớp học hạnh phúc 3T số” với mô hình sử dụng bộ quy tắc 3T, phiếu khảo sát, quy trình giáo dục năm bước và bảng theo dõi tiến bộ được thiết kế linh hoạt, phù hợp với điều kiện của nhiều lớp THCS. Các công cụ số thông dụng có thể kết hợp với phiếu giấy và trao đổi trực tiếp, giảm phụ thuộc vào thiết bị. Việc chia sẻ tài liệu, tổ chức sinh hoạt chuyên môn và triển khai thử nghiệm theo từng lớp tạo cơ sở từng bước phát triển mô hình trên phạm vi rộng hơn.
 

Nguyễn Thị Thanh Tâm -Bùi Văn Khoa (Trường THCS Tân Thạnh Đông)