Mã số N2026: Xây dựng Trợ lý ảo Phục hồi chức năng hỗ trợ nhân viên y tế tra cứu thông tin chuyên môn và quy định thanh toán bảo hiểm y tế tại Bệnh viện Y học cổ truyền Thành phố Hồ Chí Minh

Trong lĩnh vực phục hồi chức năng (PHCN), thông tin chuyên môn và quy định thanh toán bảo hiểm y tế (BHYT) nhiều, phức tạp. Ngày 14/11/2025, Bộ Y tế ban hành quy trình kỹ thuật chuyên ngành PHCN thay thế hoàn toàn quy trình cũ, có nhiều thay đổi về chỉ định và chống chỉ định của các phương pháp. Cách làm phổ biến là phổ biến văn bản, sinh hoạt khoa học kỹ thuật 01 lần/năm và hỏi trực tiếp bác sĩ chuyên khoa, vừa tốn thời gian vừa dễ sai lệch thông tin. 

Từ thực tế đó, giải pháp “Trợ lý ảo Phục hồi chức năng” ứng dụng trí tuệ nhân tạo trên nền tảng Gemini Notebook theo hướng khác với việc dùng AI đa năng: Trợ lý ảo chỉ trả lời dựa trên bộ tài liệu nguồn đã được cập nhật, thẩm định và phê duyệt. 

Giao diện chính của Trợ lý ảo Phục hồi chức năng” ứng dụng trí tuệ nhân tạo trên nền tảng Gemini Notebook

Cách tiếp cận này giảm nguy cơ AI trả lời theo nguồn không kiểm chứng. Những điểm mới, sáng tạo gồm:

- Tra cứu bằng ngôn ngữ tự nhiên: nhân viên y tế hỏi như hỏi đồng nghiệp và nhận câu trả lời trong khoảng 25 giây, thay cho việc tìm trong nhiều văn bản rời rạc hoặc chờ bác sĩ chuyên khoa giải đáp (trung bình 21 phút/lần).

- Tích hợp trong một nguồn duy nhất quy trình kỹ thuật PHCN, chỉ định, chống chỉ định, thời gian thực hiện, giá dịch vụ và điều kiện thanh toán BHYT, hỗ trợ cả tình huống chỉ định phối hợp nhiều kỹ thuật trên người bệnh đa bệnh lý.

- Truy cập bằng mã QR trên điện thoại hoặc máy tính, không cần cài đặt phần mềm riêng, chi phí thấp, người dùng có thể bắt đầu sử dụng ngay.

- Thiết kế an toàn: cấu hình để Trợ lý ảo nêu nguồn, phản hồi “không đủ căn cứ” khi thiếu thông tin quan trọng, cảnh báo không thay thế quyết định của bác sĩ, không nhập thông tin định danh người bệnh.

- Có phương pháp kiểm soát chất lượng: bộ 50 câu hỏi kiểm thử có đáp án chuẩn, khảo sát ẩn danh sau sử dụng và bộ chỉ số đo lường từ đầu vào đến hiệu quả.

Giải pháp được thực hiện theo 04 giai đoạn: lên kế hoạch (khảo sát thực trạng, lên ý tưởng); thực hiện (cập nhật tài liệu nguồn, cấu hình Trợ lý ảo, thử nghiệm nội bộ trên Mạng lưới PHCN, tạo mã QR và hướng dẫn sử dụng); đo lường (khảo sát hiệu quả); duy trì, cải tiến. Giải pháp được triển khai thí điểm theo Quyết định số 314/QĐ-YHCT ngày 13/05/2026 của Bệnh viện về việc triển khai thí điểm Đề án cải tiến chất lượng bệnh viện đợt 01 năm 2026. 

Bác sĩ tại bệnh viện quét mã QR ứng dụng để tra cứu tài liệu

Hiệu quả được đo lường bằng bộ 50 câu hỏi kiểm thử và khảo sát trực tuyến ẩn danh trên 81 nhân viên y tế thuộc 09 khoa/phòng (kỹ thuật viên khoa VLTL – PHCN 33,3%, bác sĩ điều trị 30,9%, bác sĩ chỉ định PHCN 14,8%, bác sĩ thực hành CCHN 8,6%, đối tượng khác). Có 48,1% người dùng sử dụng thường xuyên hoặc rất thường xuyên và 93,8% sử dụng từ mức thỉnh thoảng trở lên. Kết quả chính:

- Độ chính xác: Trợ lý ảo trả lời chính xác 50/50 câu kiểm thử (100%) gồm giá dịch vụ, chỉ định, chống chỉ định, điều kiện thanh toán BHYT, thời gian thực hiện và tình huống lâm sàng, vượt mục tiêu ≥ 95%. Người dùng tự đánh giá: 84,0% cho rằng Trợ lý ảo trả lời được từ 90% câu hỏi trở lên, 74,1% đánh giá tỷ lệ trả lời đúng từ 90% trở lên.

- Thời gian tra cứu: giảm từ 21 phút/lần xuống khoảng 25 giây/lần (giảm khoảng 98%); 96,3% nhận câu trả lời dưới 1 phút (32,1% dưới 10 giây, 48,1% từ 10–30 giây, 16,0% từ 30 giây đến 1 phút); 3,7% mất 1–5 phút với câu hỏi phức tạp.

- Chỉ định phối hợp nhiều kỹ thuật: 92,3% (24/26) bác sĩ chỉ định cho biết mức độ khó khăn giảm nhiều hoặc rất nhiều (trước đó 61% gặp nhiều khó khăn). Chung toàn bộ người dùng, 92,6% cho rằng khó khăn khi tra cứu giảm nhiều/rất nhiều so với việc phải hỏi bác sĩ VLTL – PHCN.

- Tốc độ và mức độ hài lòng: 81,5% đánh giá tra cứu nhanh hoặc rất nhanh (trước đó khoảng 35% đánh giá chậm/rất chậm); 95,1% hài lòng hoặc rất hài lòng, không có người nào chưa hài lòng.

- Thay đổi thói quen và giảm tải cho bác sĩ chuyên khoa: 72,1% nhân viên khoa VLTL – PHCN và Mạng lưới PHCN chọn hỏi Trợ lý ảo đầu tiên khi cần tra cứu; 93,0% cho biết khó khăn khi trả lời câu hỏi của đồng nghiệp giảm nhiều/rất nhiều; số thắc mắc trung bình giảm từ 03 xuống khoảng 2,1 câu/người/tuần (giảm 29,5%) và 18,6% không còn gặp câu hỏi nào trong tuần.

Nội dung người dùng thường hỏi nhất là chống chỉ định (87,7%), điều kiện BHYT chi trả (60,5%), chỉ định (59,3%), phối hợp nhiều kỹ thuật trên người bệnh đa bệnh lý (46,9%), giá tiền (40,7%) và thời gian thực hiện kỹ thuật (28,4%). Với người bệnh, giải pháp góp phần giúp việc chỉ định đúng quy trình mới, an toàn và đúng điều kiện thanh toán BHYT; đây là lợi ích gián tiếp, nhóm tác giả sẽ tiếp tục theo dõi bằng số liệu thực tế (ví dụ số hồ sơ bị điều chỉnh, xuất toán).

Nhóm tác giả cũng ghi nhận các hạn chế: mục tiêu giảm ≥ 70% số thắc mắc gửi đến bác sĩ VLTL chưa đạt (giảm 29,5%); việc triển khai mã QR đến bác sĩ điều trị, nhất là bác sĩ khám ngoại trú, còn hạn chế; thời gian khảo sát còn ngắn và một số số liệu là số người dùng tự báo cáo. Các hạn chế này đã có giải pháp khắc phục ở phần sau.

Giải pháp đã được áp dụng ở nhiều nhóm đối tượng, từ khoa chuyên ngành PHCN đến các khoa lâm sàng (Cơ xương khớp, Nội lão, Nội thần kinh, Nội tổng hợp, Ngoại phụ, Tim mạch cấp cứu), Khoa Khám bệnh và Phòng khám cơ sở 2. Quy trình thực hiện đơn giản (tài liệu nguồn, Gemini Notebook, mã QR, hướng dẫn đặt câu hỏi, đo lường) nên có thể sao chép nhanh sang đơn vị khác.

Hướng nhân rộng gồm: (1) mở rộng cho toàn bộ khoa lâm sàng có chỉ định PHCN và khu khám bệnh ngoại trú, dán mã QR tại phòng làm việc, phòng khám, phòng bệnh; (2) mở rộng nguồn tài liệu sang quy trình kỹ thuật y học cổ truyền, quy định BHYT các chuyên ngành khác; (3) tích hợp vào hệ thống trí tuệ nhân tạo chung của Bệnh viện; (4) chia sẻ mô hình, bộ câu hỏi kiểm thử và quy trình sử dụng cho các bệnh viện, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có chuyên khoa PHCN trên địa bàn Thành phố; (5) hỗ trợ đào tạo học viên thực hành chứng chỉ hành nghề, bác sĩ mới và nhân viên mới. Giải pháp không vì mục đích lợi nhuận, không thu phí người sử dụng.

Giải pháp tiếp tục được duy trì tại Bệnh viện với cơ chế cập nhật tài liệu nguồn hằng quý hoặc khi có văn bản mới, kiểm thử độ chính xác định kỳ. Giải pháp có thể nhân rộng cho các khoa lâm sàng có chỉ định PHCN, khu khám bệnh ngoại trú, mở rộng nguồn tài liệu sang các quy trình kỹ thuật y học cổ truyền và áp dụng tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có chuyên khoa PHCN trên địa bàn Thành phố.

Hãy quét mã QR để trải nghiệp ứng dụng

Bs. Trần Công Hùng (Bệnh viện Y học cổ truyền Thành phố Hồ Chí Minh