Mã số N2002: Mạng lưới túi nước đô thị thông minh SPONGE GRID 15 - Giải pháp chống ngập cục bộ theo ô vi lưu vực 15 phút, tích hợp hố ga lọc rác tách rời

Thành phố Hồ Chí Minh thường xuyên xuất hiện ngập cục bộ diễn ra rất nhanh khi mưa lớn, nhất là khi mưa trùng thời điểm triều cao. Trong 15–30 phút đầu của trận mưa, lượng nước tập trung lớn có thể vượt khả năng tiếp nhận tức thời của hệ thống thoát nước tại một số điểm. Cách tiếp cận truyền thống chủ yếu tập trung đưa nước đi nhanh qua cống, trong khi khả năng mở rộng đồng bộ hệ thống cống bị hạn chế bởi không gian đô thị, chi phí và thời gian thi công. Bên cạnh đó, rác tại miệng thu/hố ga có thể làm giảm khả năng thu nước và việc nạo vét trong kết cấu hiện hữu còn khó khăn. Dữ liệu mưa, triều, cao độ, camera, phản ánh hiện trường, cống và trạm bơm cũng chưa được tích hợp đầy đủ thành một cơ chế điều hành theo từng ô vi lưu vực.

SPONGE GRID 15 chuyển tư duy từ “đưa nước đi thật nhanh” sang “GIỮ – CHIA – CHUYỂN – XẢ nước có điều khiển”. Khu vực thí điểm được chia thành các ô vi lưu vực có thời gian phản ứng khoảng 15 phút và được xác lập “ngân sách nước mưa” để biết lượng nước cần giữ tạm, lượng có thể chuyển và thời điểm xả phù hợp.

Giải pháp kết hợp: (i) túi/bể chứa nước ngầm mô-đun phân tán; (ii) các cấu phần thấm và trữ nước tại chỗ như dải thấm, hố cây, vỉa hè trữ nước; (iii) van cống điều tiết và bơm di động; (iv) cảm biến mưa, mực nước, camera và dữ liệu triều; (v) mô hình số/Flood Digital Twin để dự báo 15–60 phút và hỗ trợ quyết định vận hành.

Đặc biệt, hố ga lọc rác tách rời khỏi tuyến cống chính giúp ngăn/bộ phận giữ rác được bố trí độc lập, có thể mở và lấy rác từ phía trên, giúp nạo vét nhanh mà không phải can thiệp sâu vào tuyến cống. Nước sau khi tách rác mới đi vào khoang điều tiết/đường cống hoặc cấu phần trữ nước. Cấu trúc mô-đun cho phép lắp đặt từng điểm, bảo trì và thay thế thuận lợi, giảm nguy cơ rác gây nghẽn dòng chảy.

Mô hình được thiết kế theo cấu trúc mô-đun nên có thể triển khai từ một điểm ngập nhỏ, một tuyến đường, một khuôn viên cơ quan/trường học đến nhiều ô vi lưu vực liên kết. Hố ga lọc rác tách rời giúp đơn giản hóa bảo trì định kỳ; các túi/bể trữ nước có thể tăng giảm dung tích theo điều kiện mặt bằng. Nền tảng dữ liệu và thuật toán điều hành có thể dùng chung, sau đó bổ sung cảm biến, van và điểm trữ nước theo từng giai đoạn. Khi có dữ liệu thí điểm, mô hình có thể chuẩn hóa thành bộ tiêu chí khảo sát – thiết kế – vận hành – bảo trì để nhân rộng tại các khu vực có đặc điểm ngập tương tự.

Hoàng Mạnh Tuân - (Văn phòng Thanh tra Thành phố)